Kariyer Yolculuğu

Yazar: Doç. Dr. Murat Çokgezen, Marmara Üniversitesi İktisadi Bilimler Fakültesi Öğretim Üyesi, Homoekonomikus kitabının yazarı, E-konomist.net portalı yöneticisi

Akademisyenlik güzel meslektir.

Öncelikle size çok fazla boş zaman verir. Eğer bu boş zamanı iyi değerlendirebilirseniz maddi ve manevi olarak tatmininiz yükselir.

* Sürekli belirli bir ortalamanın üzerindeki insanlarla muhatap olursunuz. Bunu meslekte olanlar çok fazla fark etmeseler de bu çok önemli bir avantajdır. (Bunun kıymetini anlayamayanların polislik gibi sürekli belalı adamlarla uğraşmak zorunda olan insanlarla konuşmalarını tavsiye ederim.)

* Sürekli gençlerle beraber olursunuz. Bu bir yandan size yaşlandığınızı hatırlatsa da, diğer yandan sizi sürekli daha zinde tutar.

* Sürekli yeniliklere açık bir meslektir. Alanınızla ilgili hergün yeni bir eser çıkar. Sürekli yeni ve ilginç şeyler öğrenebilirsiniz.

* Dünyaya çok açık bir meslektir. Alanınıza yaptığınız katkıları dünyanın çeşitli yerlerindeki meslektaşlarınızla paylaşma imkanınız vardır. Bir anda sınırlar sizin için açılır. Çok fazla gezme ve dünyanın her yerinden insan tanıma fırsatı bulursunuz.

* Size ufak çapta şöhret imkanı sunar. Her yıl yüzlerce kişi sizi sınıfta ya da konferansta dinler. Bunun olumsuz yanları olsa da egonuza önemli katkıda bulunur.

* İtibarlı meslektir. Size birçok konuda yarışa diğerlerine göre önde başlama fırsatı sunar.

Ancak bu imkanlardan faydalanabilmek için kendinizi çok iyi yetiştirmeniz gerekir. İyi İngilizce bilmek, iyi okullarda eğitim görmek, iyi akademik ortamlarda bulunmak iyi akademisyen olmanın ön koşullarıdır. Bunlara sahip olmak kesinlikle iyi akademisyen olmanızı garanti etmez ama sahip olmamanız sizin kötü akademisyen olma ihtimalinizi arttırır. Ve…..

* Boş zamanı nasıl geçireceğinizi bilemezsiniz. Ofisinizde oturup okul içi entrikalara, öğrencilerle ve asistanlarınızla nasıl uğraşacağınıza kafa yorarsınız.

* Muhatap olduğunuz insanlar ortalamanın üzerinde olduğu için sizin ‘takoz’ olduğunuzu hemen anlarlar ve hemen tefe koyarlar ya da yararlanmaya çalışırlar.

* Beraber olduğunuz gençlerin hızına erişemezsiniz. Onları anlayamazsınız.

* Yenilikleri izleyemezsiniz. Mesleğinizde geri kalırsınız. Akademik ortamlarda kendinizi yalnız hissetmeye başlarsınız.

* Değil dünyaya açılmak okulunuza, hatta okulun bir kısmına sıkışıp kalırsınız. Akademik camianın değil okulunuzun bir mensubu olursunuz. Bazen onu bile hissedemeyebilirsiniz

* Derste ya da konferanslardaki fiyaskolarınız sayesinde büyük kitlelere rezil olursunuz. Olmamak için bu tip toplantılardan özenle kaçarsınız.

* Ünvanınızı sadece komşunuz, mahallenizin bakkalı gibi kişilere hava atmakta kullanabilirsiniz.

Save to del.icio.us

Digg This!

Technorati Links

Stumble it!

reddit

Profesyonellerin Kariyer Yolculuğu bölümünün Kasım ayında Akademik Kariyer yapmak isteyenler için muhteşem bir makale geliyor. Marmara Üniversitesi, Iktisadi Bilimler Fakültesi Öğretim üyesi, aynı zamanda “Homoekeonomikus” isimli kitabın yazarı, E-konomist portalının yöneticisi, Doç. Dr. Murat Çokgezen bu Pazartesi günü bizlerle.

Profesyonellerin Kariyer Yolculuğu
Ağustos, Ekonomist dergi, Yazı İşleri Müdürü Asım Aslan
Eylül, Omron, Finans Direktörü, Şeniz Tarımcan Schmiede
Ekim, Prof. Dr. Yılmaz Aslan, ACT Istanbul, Icra Kurulu Başkanı

Save to del.icio.us

Digg This!

Technorati Links

Stumble it!

reddit

Akşam Gazetesinden Volkan Akı “Tersine Beyin Göçü” neden olmuyor diye soruyor. AirTies Yönetim Kurulu Başkanı Bülent Çelebi bu soruya şöyle cevap veriyor:

“Türkiye’deki anlayış sorunları, hem çalışan hem de girişimci Türk beyinlerinin Türkiye’ye gelmesine engel oluyor.” Kısaca, ne Türk şirketlerinde ne de piyasalarda çalışma koşulları yurtdışında yaşayan Türk beyinleri için hâlâ gerekli cazip ortamı yaratamıyor. Özellikle şirketlerde hâlâ iyi düşünen, yaratıcı beyinler için uygun çalışma koşulları yok. Bu tarz insanlar, şirketlerde “durdurulamazsa” piyasada ya da kanunların yarattığı sorunlarla engelleniyor. Bu durumda niye Türkiye’ye gelsin? Bu aşamada önce “Türk tarzı” çalışma biçimlerini kaldırıp, global dünya ölçeklerine çıkarmak gerekiyor. Tabii burada önce kamunun değişmesi ve dönüşmesi ön plana çıkıyor.”

Türkler Yaratıcı Beyine Sahip
Yurtdışında ve birçok uluslararası firmada çalışmış bir kişi olarak Türk tarzı çalışma biçiminin bana kalırsa Ar-Ge bölümlerinde çalışanlar için muhteşem olduğunu söylemem gerekiyor. Ne var ki, Türk insanının sistematik çalışamadığı yönünde bir görüş de var. Bazı şirketler bu sistematiği 6 Sigma gibi uygulamalarla kurmaya çalışıyor. Bazıları başarıya ulaşıyor. Benim tecrübem çokuluslu çalışma ortamlarının en ideal olduğu yönünde. Örneğin Alman bir şirkette çalışıyor olduğumdan, Türklerin yaratıcılığının muazzam boyutlarda olduğunu ve hızlı geliştirebilme yeteneğimizi çok rahat gözlemliyebiliyorum. Almanların ise sistem kurmadaki başarısı ile bu yaratıcılık birleştiğinde, ortaya oldukça başarılı işler çıkıyor.

Türk tarzı çalışma biçimleri ifadesinden Bülent beyin neyi ifade ettiğini bilemiyorum. Ancak yurt dışında ve uluslararası şirketlerde uzun seneler çalışmış bir kişi olarak şunu söyleyebilirim: Türk insanı aşırı hassas ve çok gururlu. Bana kalırsa, bu iki kombinasyon “profesyonelliği” geri planda bıraktırabiliyor.

Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Psikoloji Bölümü tarafından “Gurur Toplumları” için verilen tanımlamanın burada önemli olacağını düşünüyorum:

Gurur bir kişinin kendi gözündeki değeri ve diğerlerinin gözüyle olan değeri olmak üzere tanımlanır. Dolayısıyla, gurur iki bileşken ile ifade edilir: “içten içe yaşanan” ve “ele güne karşı yaşanan” gurur.

Gurur toplumlarının bir diğer özelliliği ise gururun bu toplumlarda somutlaştırılması ve adeta kişinin malı gibi algılanmasıdır. Gurura yapılan bir saldırı, kişide mal kaybı olarak algılanır. Kişinin kaybettiği gurur, adeta karşıdaki kişiye eklenmiştir. O nedenle kişi kaybolan gururunu karşıya ödetmek için saldırıya geçer. Kan davası, namus cinayetleri genelikle bu nedenlerle ortaya çıkmaktadır. Ayrıca, suistimal ve rüşvet yine bu kültürlerde sıklıkla görünen suçlardır. Belki de içte yaşatılan gururun daha az önemsenmesinden kaynaklanan bu durum bu kültürlerde ciddi bir sorun olmaktadır. Gururun fazlası hem kişileri, hem de toplumları bazı kriz dönemlerinde çeşitli yönlendirilmelere açık kılar. Bu yazının amacı toplumsal gururun önemini vurgulamaktır.

[Yapılan bir araştırmaya göre, Türkiye en çok beyin göçü veren ülkeler arasında ve ekonomiye verdiği yıllık maliyetinin 2,5 milyar dolar olduğu belirtiliyor.]

Save to del.icio.us

Digg This!

Technorati Links

Stumble it!

reddit

Liderlik üzerine birçok yazı yazılıp çiziliyor.

Liderlerin tipik özellikleri arasında toplumların genelinden farklı düşünebilme ve hareket edebilme özgüvenlerinin olduğunu görüyoruz. Bu aslında o kadar da kolay bir durum değil. Büyük cesaret gerektiriyor. Herkesin “evet” dediğine, dışlanma ihtimalinize karşı “hayır” diyebilmenizi ve hareket yönünüzü büyük bir dirence karşı bile olsa değiştirebilmenizi gerektiriyor.

Tanıştığim başarılı liderlerin hepsinin hayatı ‘zorluklarla mücadele” ile geçiyor. Onlar yapabileceklerine gönülden inanıyorlar. Insanların düşüncelerine önem veriyorlar ama sürüklenmiyorlar…kendi yollarının bir şekilde diğerlerinkinden daha iyi olduğunu “biliyorlar”. Belki de bu yüzden liderlerin narsistik özelliklerinin olduğu söylenir. Kimbilir…

Bu bağlamda Yankı Yazgan’ın Akşam Gazetesine yazmış olduğu “Sürüden Ayrılma” başlıklı yazısını sizlerle paylaşmak istiyorum.

Sürüden ayrılma

Ülkemizde bireysellik, bir başka deyişle, kendi değerlerine ve görüşlerine, herkesinkine pek uymasa da, sahip çıkmak pek makbul sayılmaz. Sürüden ayrılanı bir tek bizim ülkemizde kapmıyor kurtlar aslında, kendimize haksızlık yapmayayım. Diğer yandan, “sürüden ayrılsam mı acaba?” düşüncesinin hissedilmesi bile, sürünün elebaşlarını da, sürünün sizin bizim gibi “düz” üyelerini de rahatsız etmeye ve kurt yapmaya yeter. Toplumun sürüklendiği yönde gitmeme biçimindeki bireysel duruşlar, topluma ters düşmeyi doğurur. Bu tip davranışlarda bulunanlar, en iyisinden, “kendini göstermeye meraklı”, “kendini bir şey sanıyor” gibi sözlerle karşılaşırlar.

Konu siyasi (toplumun hassas olduğu konularda alışılmış kabullerden farklı hareket etmek gibi ) ya da ulusal (örneğin, milli takımımızın durumu hk hoşa gitmeyecek yorum yapmak gibi) bir anlam taşıyorsa, içimizdeki irlandalı tipi ihanet suçlamaları peydahlanır. Her durumda, “susma” yönünde telkinlerle karşılaşırlar, uygun eylemler de takip eder. Toplumun kendisine uymasını beklediği kişiye en büyük yaptırımı “dışlamak” olur. Dışlamanın en kolay yollarından birisi, “yok saymak”tır. Yok sayılanların, kuşkunun tuzağına düşmeleri, kendilerini toplumdan kopartmaları bu süreci hızlandırır. Yakınlarda yayımlanmış ve ülkemizden çıkma bir araştırmanın sonuçları da bu gözlemle paralel. Bireyselliğin önplanda olduğu toplumlarda (örn. ABD) ise, toplumla koşulsuz uyum içinde olmayı hedef seçen, bireysel duruşlarından kolayca vazgeçenler, değişik ruhsal ve sosyal sıkıntılara düşebiliyorlar. Türkiye’de ise, toplumla koşulsuz uyumda olanlar ruh sağlığı açısından rahat ederken, toplumun geneline aykırı bireysel duruşu tercih edenler, kendini karmaşık ruhsal durumların içinde buluyor ( Kaynak: Caldwell-Harris ve. Ayçiçeği, Transcultural Psychiatry. 43:331-61, 2006).

Liderlerin bu farklı duruşlarının getirdiği başarıdan besleniyor olmaları onları motive ediyor. Liderlik bu kadar kolay elde edilebilir olsaydı, “creme de la creme” yaşamak herkese mahsus olmaz mıydı?

Save to del.icio.us

Digg This!

Technorati Links

Stumble it!

reddit

Bilgi hiç bu kadar herkese açık olmamıştı.

Bilgiye ulaşmak hiç bu kadar kolay olmamıştı.

Şu Internet dünyamızı değiştirdi.

Peki bu imkanları ne kadar kullanıyoruz?

Örneğin, Amerika’daki bazı üniversiteler podcast, webcast, RSS ve benzeri yollardan derslerini tüm dünyaya açıyorlar. Bunun sebebi ise hem ögrenimi toplumun yararına sunmak hem de git gide daha da rekabetçi hale gelen eğitim sektöründe rekabetten sıyrılabilmek. Fark yaratabilmek, imaj güçlendirmek ve daha çok tercih sebebi olmak için…

İnfomag dergisinin Kasım sayısında Mehmet Altan’ın bu konuda bir yazısı var. Diyor ki “Dünyadaki demokratikleşme süreci dün aristokrasiye ait tüm nimetleri yavaş yavaş kitlelere getirmeye, tüm hayata dahil etmeye devam ediyor.” Nasıl mı? Örneğin, Berkeley üniversitesi online yayın yapıyor diyor.

Hemen hemen tüm gazeteci ve yazarların yaptığı klasik hatayı yapmaktan da geri kalmıyor Mehmet Altan. Şu üniversite isimlerini LÜTFEN Türkçeye çevirmeyin. Çünkü yanlış kullanıyorsunuz. Berkeley’de kaç tane içinde Berkeley kelimesi geçen üniversite var biliyor musunuz? Üstelik linkini verdiğiniz üniversitenin ismi Berkeley üniversitesi değil. University of California, Berkeley’dir. Iki üniversite arasında da epey bir fark vardır.

Kısacası artık alanınızda uzmanlaşmak istiyorsanız, Türkiye’deki üniversitelerden memnun değilseniz yada istediğiniz dersleri buradaki üniversitelerde bulamıyorsanız, alın size bir alternatif daha.

Ben psikoloji derslerimin birkaçını itunes’dan podcast’leri dinleyerek devam ettirmiştim. Bazılarınıza biraz sıkıcı gelebilir, çünkü gerçek derslerin aktarımları olduğundan ve siz de evinizdeki koltuğunuzdan bu derslere katılıyor olduğunuzdan yoğun bir konsantrasyon gerektirebiliyor. Yinede denemeye değer.

Artık ögrenmek zor değil. Tek gereken öğrenme isteği ve azmi. Siz de deneyin.

Save to del.icio.us

Digg This!

Technorati Links

Stumble it!

reddit

Haklısınız. 

Dünyanın her yerinde bu böyle. 

Türkiye ise bu konuda muhteşem noktalarda! 

İki seçeneğiniz var. Kendinize güveniyorsanız, ayrımcı bulduğunuz iş ilanlarına başvurmayın. Yani yaş, görünüş, kadın erkek tercihli ilanlara başvurmayın. Bu tip ilanlar bir şirketin yapısı, kurumsallığı ve kurum kültürü hakkında çok şeyi ele verir. Size uymuyorsa, başvurmayın.  Bu davranışınızın çok büyük bir avantajı var. Şirketlere iş arayanlar olarak ‘senin bu kültürünü reddediyorum’ diyorsunuz. Başarılı şirketler müşterilerini dinleyen şirketlerdir. Ama müşterinin hareket etmediği noktada değişim mümkün değildir! 

İkinci seçenek bu ayrımcılığın olduğunu kabul etmek ve bu bilinçle iş aramaya devam etmek. Burada yapacak bir şeyinizin olmadığını kabul ediyorsunuz demektir. Bu önemli bir başlangıç. Size gücün karşı tarafta olduğunu hatırlatır; ‘gıcık olduğunuz halde’ iş başvurusu yaptıysanız seçimi sizin yaptığınızı gösterir. Dolayısıyla kabullenmekten başka seçiminiz bu noktada yoktur. Önemli olan ayrımcılık olup olmadığına kafanızı takmadan iş için en doğru insan olduğunuzu anlatabilmektir. 

Zor olan da budur. 

Capital dergisi bu sayısında Jack Welch ‘Ayrımcılığı Aşmak Kolay mı?’ başlıklı bir yazı vermiş. Üstelik Amerika gibi ayrımcılığın çok daha medeni düzeylerde olduğuna inandığımız bir ülkenin en başarılı yöneticisi şöyle diyor: ‘Deneyimlerimize göre, eğer prestijli bir üniversiteden mezun değilseniz ve beyaz ırktan biri değilseniz ciddiye alınma ve yükselme şansınızın olduğunu söylememiz zor. Ne yazık ki deneyimlerimize göre bu mümkün ama çok çok zor.’ Durumu anlamanız açısından faydalı olduğuna inandığım için söylediklerini aynen aktarıyorum:  ‘Toplumda hala çok köklü önyargılar var. Pek çok şirket de bunun yansıması olarak ‘geleneksel şirket normlarına uygun’ kişilere daha fazla kariyer avantajı sağlamayı sürdürüyor.Afrikalı asıllı Amerikalı bir üst düzey yöneticinin söylediği gibi ‘İşe almadan sorumlu yöneticiler yalnızca bir kendine benzerlik ekskliği nedeniyle bile huzursuz olabilir.Kendilerine benzer insanlarla ilişki kurmak isterler.’ Bu da sizi şirketler dünyasındaki kariyer rekabetinin dışına atmaz, ama geriden başlamanıza yol açar. Bu açığı kapatmanın bildiğimiz tek yolu açık ve önüne geçilmeyen bir yetkinlik göstermektir. Çünkü şirketler her şeyden çok kazanmayı ister.’

Save to del.icio.us

Digg This!

Technorati Links

Stumble it!

reddit

Kagider Mentorluk için ‘bir kişinin bilgi, deneyim ve bakış açısı paylaşarak diğerinin gelişimine destek olduğu bir kişisel gelişim stratejisidir’ diyor.  

Mentorluk kelimesi bulduğum bazı kaynaklarda sadeceçalıştığınız şirket içinde bulunan ve sizden iki üst konumda olan bir yöneticinin size yol göstermesi olarak ifade edilmiş. 

Bu tanımlama mentorluk için oldukça kısıtlayıcı bir tanımlama. Peki ya şirketinizde mentorluk bir kurum kültürü halinde değilse?  Ya size mentorluk yapabilecek, profesyonel açıdan rol model olarak aldığınız bir kişinin olmadığını düşünüyorsanız? 

Bir mentor değil, birkaç mentor bulmanız yönünüzü daha iyi çizebilmenizde, geleceğin resmini daha belirgin hale getirebilmenizde faydalı olacaktır.  Üst düzey yönetici yerleştirmede danışmanlık yapan Heidrick & Struggles şirketinin Yönetim Kurulu Başkanı Gerard Roche ‘Mentorları olan yöneticilerin genç yaşlarında diğerlerine göre çok daha fazla kazandıklarını görüyoruz. Ayrıca kariyer gelişimlerinden çok daha memnunlar. Bu kişiler kariyerlerinin ilk 5 yılı içersinde mentorlardan faydalanıyor’ diyor.   İngilizcede ‘opportunity’ denen ‘imkanların’ her zaman bir alternatif haline dönüştürülebileceğini düşünün. İmkanlara açık olmak bize hiçbir şey kaybettirmez, çünkü hayatta seçimler her zaman bize aittir. Mentor bulmak aynen atla deve misali!  

İş dünyasının içindeyseniz, yönünüzü kaybettiğinizi düşünüyor yada bulunduğunuz pozisyondan ötesini göremiyor, alternatiflerinizin neler olabileceğini bilemiyorsanız, mentorlar ufkunuzu genişletebilirler. Ama networkünüz yoksa, fazla insan tanımıyorsanız mentor bulmak pek de kolay olmayacaktır. Eş, dost, akraba, tanıdık kim varsa haber salmanız iyi olur.  

Şirketinizde böyle bir imkan varsa elbette kullanın. Başarıya ulaşmış insanların bilgi ve tecrübelerinden faydalanmak her zaman güzeldir. İşin en hoş tarafı da mentorunuzun tavsiyelerini dinleyip katıldığınız fikirleri uygulama, katılmadıklarınızı sorgulama ama böylece nasıl düşündüklerini anlama imkânı bulmanız. İş görüşmelerine gittiğinizde size verilen bu tavsiyeleri göz önünde bulundurmanız açısından da çok faydalı olduğunu göreceksiniz… 

Kurumunuzda formal bir mentorluk programı yoksa, kendi yöneticinize ve uygun olduğunu düşündüğünüz diğer yöneticilere rica edebilirsiniz. İnsanlar destek olmaktan ve yardım etmekten hoşlanırlar. Mentorlar zaman harcayacakları kişide ‘gelecek potansiyeli’ görmek isterler. Bunu aklınızdan çıkarmayın. 

Bazı üniversitelerin mentorluk programları var. Üniversiteden henüz mezun olmadıysanız bu imkândan faydalanın ki mezun olmadan iş dünyasından profesyonellerle görüşüp, tavsiyelerini dinleyin. Profesörlerinizin yakasına yapışın. Size yardım etmelerini sağlayın. Elbette, profesörlerinize birçok öğrenci destek ile başvuracaktır ve rekabet işte bu noktadan itibaren başlıyor demektir. Bu da üniversite sırasında prof’larınızla aranızın ne kadar iyi olduğuna, derslerde gösterdiğiniz farklılıklara bağlı. Başarma azminizi kamçılamaya üniversite sıralarında başlamak fena olmaz gibi duruyor.

Save to del.icio.us

Digg This!

Technorati Links

Stumble it!

reddit