Ben daha önceki postlarda da dediğim gibi tarafsızım. X ile Y arasında olduğumu söyleyebilirim.

Öncelikle Y beklesin derken çabalamasın demek istemedim. Zamana bıraksın, sabır etsin demek istedim. Bu süreçte de herkes çabalayacak tabiki… X de Y de…

(Okumak – anlamak – öğrenmek) ile (yaşamak – tecrübe etmek – ders çıkartmak) çok farklı şeyler. İnsan tecrübesi – insan/müşteri/tedarikçi ilişkileri – insan yönetimi psikoloji ve yönetim kitapları okunarak ancak ve ancak fikir sahibi olunacak konular. Daniel Goleman, Peter Drucker, Jung veya Freud okunarak bu konular hakkında bir altyapı hazırlanır. Ama ancak pratik ederek ve tecrübe ederek bazı konular insanın bilincinde kalıcı olarak kalabilir. Tecrübe konusundaki görüşüm bu.

Kitap okumak var, kitap okumak var. Çevremde hep gözlemliyorum, özellikle kitap okuyan gençlik ciddi kitapları sanki roman okurmuş gibi hızlı okuyor. Elimizde ciddi bir kaynak var ise oradaki yazanları özümsemek de önemli, bunun için de yazanlara arada ara verip, düşünüp ve bilinç altına uzlaşıp göndermek gerekiyor. Ben kendimden örnek verirsem, bir romanı tabiki ben de akıcı okurum ama elimde ciddi bir kaynak varsa her paragraftan sonra bir zaman ayırıp yazanların anlamını biraz düşünürüm ve öyle yollarım bunları bilinçaltına. Y jenerasyonu bu konuda bence biraz zayıf, sıkılgan bir yapıları var, herşeyin kolayını istiyorlar. Yani sonuçta bir konuda 100 kitap okumuş bir X ile Y’yi “ben en azından” aynı mertebeye sokamam. Okumak konusundaki görüşümde bu.

X ve Y konusunda X’lerin network leri daha dardır. Y geniş network’ü ile insan tecrübesi açığını kapatabilir demişsin. Bir kere şunu söyleyim Linkedln veya Facebook gibi networkleri bir geçelim… bunlar sanal networkler. “Networking kavramı daha bunlar ortaya çıkmadan önce vardı.” Online network’lerde listendeki kişi sayısı seni yanıltmasın. Sen ne kadarıyla iş yapıyorsun o önemli. Bir kere mantıken yönetici konumdaki bir X ile yönetici konumundaki bir Y’nin networkundeki kişi sayısı hemen hemen aynı olacaktır, çünkü iş ve iş yapılacak insan sayısı bellidir. Bu yüzden burada Y’lerin X’lere karşı etkin network gücü görüşüne katılamıyorum.

Tekrarlarsam, insan tecrübesi somut yaşanmışlıklarla elde edilir, ne teknolojiyle, ne sanal networklerle ne de okumakla.

Selamlar

Yani düşünün bir Da Vinci, Galileo, Pasteur, Freud vb. dahi bilim adamlarının yaşadığı dönemlerde bile ortalıkta bu kadar üretim olmamış.

Bu üretim sosyal bilimlerde de aynı hızda geometrik artıyor. Yani insan psikolojisi, grup teorisi, sosyal dinamikler vb. gibi insana ve iletişime dair herşeyle ilgili hergün yeni bir şeyi anlıyoruz.

Bu bilgiler içinde yönetim bilimine de gerekli pay düşüyor tabi ki. Sosyal bilimlerdeki bu gelişmeleri yakından takip eden bir yönetici (veya adayı) o tecrübeleri maliyetine katlanmadan da edinebilir.

Son 7-8 yıldır günde ortalama 50 sayfaya yakın orjinal haber ve makale okuyorum, bugün herhangi bir konuda (varsayalım generation y management) 100 tane kitap okumuşsanız o konuda dünya çapında bir uzman olabilirsiniz. Ve bu herkese açık bir imkan.

Teknolojinin fırsat eşitliği yaratması harika bir şey, ve bu eşitlik de okumayı seven, araştırmaya meraklı, yeniliklere açık gençlere tecrübeli yöneticilerin biriktirdiği deneyimlere ulaşma imkanı sağlıyor.

Digg, stumbleupon, tweeter, del.icio.us vb. sitelerden haberdar olmayan, mesleki forumları takip etmeyen, yabancı dili zayıf olduğu için dünyadaki gelişmeleri izleyemeyen bir generation X’in kanımca gümbür gümbür gelen bir nesle karşı kullanacağı tek argüman tecrübe olmamalı.

(yanlış anlamayın hitabım genel yaklaşıma, size değil Erhan Bey. Blog’ları takip edebildiğinize göre pek de klasik X neslinden sayılmazsınız)

Vahşi kapitalizm’de onu şutlayalım bunu yerine koyalım mantığı var. Generation X gitsin Y gelsin dersek belki “daha adapte” bir nesli iş hayatına katarsınız, ama generation X ne olacak? Sokakta mı yatsınlar?

Benim tavsiyem yavaş yavaş X neslini web 2.0′a alıştırmak, onları “iş yapan” rolünden çekerek “danışman” ve “akıl hocası” yapmak için biz elimizden geleni yapmalıyız. Ben kendi adıma uzun yıllar hayat tecrübesi biriktirmiş, emekli olmuş babama bir blog açarak görevimi yerine getiriyorum.

Eminim X nesli teknolojiye adapte olmaya başladığında nesiller arasındaki bu boşluk kapanacaktır. TED mesela bunun çok güzel örneği… X nesli paylaşıyor, ben de açıyorum izliyorum onların tecrübelerinden kendime pay çıkartıyorum. ( http://www.ted.com/ )

Sevgiyle…

Özellikle belli başlı karakter özelliklerinin zamanla kazanılabileceğinde hemfikirim. Kendimden de biliyorum 20 yaşındaki olgunluk seviyemle şu andaki olgunluk seviyem arasında dağlar kadar fark var.

Olgunluk, ağırbaşlılık, insan ilişkilerini yönetme vb. yetenekler zamanla oturur, kabul.

Ancak bu “zaman”ı nasıl değerlendirdiğinizle alakalıdır. Kimi insan vardır, bir ömre dünyaları sığdırır.. Kimi insan vardır geldiği gibi gider. Burada da önemli bir ayrım yapılması gerekiyor.

Ben açıkcası generation X’de zaman geçtikçe karakterin ve yönetim becerilerinin otomatik olarak arttığı yanılgısını görüyorum.

Kanımca herhangi bir karakter özelliği bekleyerek değil, pratik yaparak kazanılabilir. Bu pratikler sırasında tabi ki zaman geçecek, ama sırf zaman geçirdi diye o kişinin yetkin olduğunu düşünmek doğru değil.

Yazınızda generation Y beklesin demişsiniz. Bence bekleyerek başarıya ulaşmak mümkün değil. Generation Y pratik yapsın, denesin, daha çok çalışsın deseydiniz buna katılabilirdim.

Tekrar yineliyorum karakter özelliklerini kimi insan 2-3 senede geliştirir, kimi insan 20 sene geçse de geliştiremez. Bunun nesille bir alakası olduğunu veya sırf zaman geçirerek edinilebileceğini düşünmüyorum.

Hatta generation Y’nin bu konuda da bir avantajı var, online araçları çok iyi kullanabildikleri için iletişimi ilerletmek, farklı görüşleri öğrenmek, vizyoner bakış açıları geliştirmek için imkanları çok fazla.

Küçük hacimli networklerde uzun yıllar süren tecrübe geliştirme deneyimi yaşamak zorunda kalmış X nesli için bunu anlamak güç, ancak Y nesli bu konuda gerçekten çok farklı.

Örnek vereyim, mevzu kişisel gelişimden açılmışken. Beğenerek takip ettiğim http://www.scotthyoung.com blog’unu bir inceleyin. Gencecik bir delikanlı, generation Y’ye sunulmuş imkanları kullanarak nasıl içine kapanık birisiyken dışa dönük, aklı başında bir karaktere bürünebiliyor zamanla.

Tecrübe yaşanan küçük deneyimlerin birikimiyse eğer, bu devirde bu deneyimler derya olmuş, yüzmek isteyene açık duruyor.

“Full otomasyon ile” çalışan bir fabrika ise sözkonusu firma, potansiyeli olan bir Y hemen üretim müdürü olsun, çünkü insan yok. Ama işin içinde insan tecrübesi, müşteri ilişkileri, insan yönetimi, liderlik vs. konular var ise bu teknoloji, google vs. ile yoğun olarak çalışılıp tecrübe edilebilecek bir durum değil, bunlar uzun zamanda elde edilebilecek özellikler.

Alalım o zaman bir yuppie’yi ciddi bir buying center’a veya ihaleye sokalım. Oralarda ne işliyor? Yaratıcılık mı? Teknoloji mi? Bilgi mi? Dinamizm mi? Zeka mı? Bence bunlardan bilgi, zeka geçer ama bu görüşmelere sokulabilecek X’de de Y’de de ortak bunlar zaten.

Bu görüşmelerde esas olan, sadece X’de üst düzey olabilen insan tecrübesi, ikna kabiliyeti, temsilde profesyonellik, liderlik, olgunluk ve diğer “ancak zamanla gelişebilen kişilik özellikleri”dir.

Bu yüzden X’ler zamanı yakalarken, Y’ler de bu gerçekleri görüp, sabır denilen erdemi kazanıp, kendilerini X’lerin yerine hazırlamalıdırlar.

Y’leri X’ler zorluyorken zamanında X’leri de üst jenerasyonu zorlamıştır muhtemelen, acaba bu X’ler hazır olmadan üstlerinin yerini alabilmiş midir? Almamıştır. Demek ki sorun X-Y sorunu değil, sorun hazır olma-olmama sorunu. Bu bağlamda, Y’nin beklemesi ve sabır göstermesi, X’in de kendini güncelleyip bulunduğu kurumu çağa uygun şekilde yönetmesi gerekir.

*İstisna: EQ’su ciddi yüksek ve lider yuppie’ler.

Bilgi sahibi olmanın önemi ve bilgiyi kullanma konusu üzerine, az çok birikimi olan Yeni nesil (aslında) daha iyi avlanıyor diyebilir miyiz?

@Yaman ve Mustafa Demirkol: +1, kısa ve öz.

Saygılarımla,
Serhat SİNE

No:Birde bilginin ne niyette kullanılacağı var ama o ayrı bir konu.
——
@erhan: 15.mesajında hiç olmadığı halde alıngan biriymişim gibi izlenim oluştuğu için benim diyeceğim şudur ki: 1X gözünden iş hayatıma bakılınca tecrübesizsim. Doğruya doğru Bakalım daha neler göreceğiz.
——
@Mustafa D.: Blog’unuda imdi gördüm, sağlammış

Tecrübede verdiğin torun ve Google örnekleri nesnel örnekler. Bu nesnel örnekler iş dünyasında iş ve süreç gibi tecrübelere bağlanabilir. Y jenerasyonu belki teknoloji sayesinde X’in 10 yılda yaptığı nesnel tecrübeye 5 yılda ulaşabilir. Bu konuya kadar bakışına katılabilirim.

Fakat X’lerin Y’lere nazaran öyle bir tecrübe tipi var ki, bunu istediğin teknolojiyi getir X’den daha kısa zamanda elde edemezsin. Bu da, insan ilişkilerinde olan tecrübedir. Tabi, X’in Y’den farklı olarak elinde tuttuğu yılların emeği zengin bilgi birikimini hiç saymıyorum.

Bu yüzden yukarılarda hep dediğim gibi Y’ler sırayı beklemeli ve X’ler de güne ayak uydurmalı. Çünkü X’lerde günü yakalamayı bir tarafa koyarsak birçok nitelik var. Niteliğini kullanan var, kullanmayan ve tecrübesini de dediğin gibi yetenekli insanları harcamak için kullananlar da var, bunlara da karşıyız şüphesiz.

Tecrübe daha önce yaşanmış bir olaya, zamanla oluşturulmuş bir şablonla yaklaşmaktır. Örneğin tecrübeli bir anneanne torunu ağladığı zaman acıktığından mı, altını ıslattığından mı, yoksa ilgi istediğinden mi ağladığını kolayca anlar. Oysa o çocuğun annesi anlamayabilir.

Ama iş hayatında tecrübe artık bu kadar da uzun yıllar gerektiren bir edinme süreci gerektirmiyor. Hatta bence bazı durumlarda yöneticilerin tecrübelerine güvenerek verdikleri kararlarda ciddi hatalar oluşabiliyor.

Generation X’in kabul etmekte zorlandıkları bir konu var, o da generation Y’nin bilgiye ulaşımının eskiye nazaran çok kolay olduğu. Bugün örneğin iş yerinde en akla gelmeyecek bir olay yaşasanız bile, bunu google’da arattığınızda bu olayı yaşamış ve tecrübesini paylaşmış birisine rastlayabiliyorsunuz.

Yeterince açık fikirliyseniz bunlardan kendinize pay çıkartıp, aynı şeyleri yaşamadan da kendinizi adapte edebilirsiniz.

Bence tecrübe işin sonunda doğru çıktıları üretebiliyorsa değerlidir. Ancak malesef belli bazı kabullenmeler nedeniyle tecrübe yeteneğin önünde değerlendiriliyor generation X yöneticiler tarafından.

Bu mantıkla da dinamik, yaratıcı, araştırmayı bilen ve öğrenmeye aç nesli klasik şirket yapılarında tutamıyorlar.

Ben tecrübesiz ifadesini senin CV’ni inceleyerek söylemedim, zaten ben bu ifadeyi sana da söylemedim. Peki neden “sen tecrübesizsin” dedim? Sen kendini X jenerasyonunun dışında ifade ediyorsan, göreceli olarak bir X’e göre tecrübesizsin demektir. Yani ben bunu sana değil herhangi bir Y’ye söyledim. Benim vurguladığım şu idi: X’ler tecrübelidir ve şirket yönetiminde tecrübe bir vazgeçilmezdir, tecrübesiz fakat yetenekli bir insanın bir şirketi yönetmesi alınabilecek büyük risklerdendir. İstisnai olarak, tecrübesiz bir star ancak bir takım çalışması ve danışmanlar yoluyla karar verici mercilere gelebilir.

Fatmanur Hanım’ın bahsettiği kesim de bu karar verici üst yönetim kesimi olan X jenerasyonu. Sen eğer Y jenerasyonu olarak orta kademe yönetim talep edersen, bu tabiki hiç uzak bir ihtimal değildir. Ama konumuz X’ler ve üst yönetim idi, eğer yanlış anlamadıysam.

Bu arada beni sordun, ben 33 yaşımdayım ve bu yaşa göre ortalama bir tecrübem var diyebilirim. Sanırım yaşım da iki jenerasyon arası.

“Seni başa alalım o zaman” derken de şunu demek istedim. Sen X’leri boşverin artık bize bakın diyorsun, sebep olarak da onların çağı yakalayamamasından başka birşey göremiyorum ifadende. Tamam da, peki onların iş, süreç ve insan yönetimindeki bilgi, tecrübe ve yeteneklerine ne olacak? Bunları da mı çöpe atacağız? Bence X’lere bu yapılacağına IK olarak bazı eğitimler verilse, danışmanlar atansa bu daha kolay bir yoldur. Siyah ve beyaz durumu (yükselt-çöpe at) değil bu, X’ler şu anki durumlarıyla açık gri, ve onları beyaza çevirmek de mümkün, bu da Fatmanur Hanım’ın yazdığı gibi yazılarla ve yukarıdaki tip desteklerle olabilir.

Gelelim seni başa getirmeye: Tamam yüksek potansiyelli olabilirsin, ama 20 yıllık bilgi, tecrübe ve yetenek gelişimi senin için bu tip makaleleri okumakla, şirket eğitimleri almakla ve danışmanlarla beyaz olma doğrultusunda X’lerin bunları almasından daha mı kolay daha mı zor? Hangi yol daha pratik ve mantıklı? Uykusu olan tecrübeli bir şöföre dinlenme zamanı verip sabahleyin yola çıkmak mı? Acemi ve dinamik bir şöförle zaman kaybetmeksizin hemen karanlıkta yola çıkmak mı?

Lütfen acemi, tecrübesiz sıfatlarını kendi üstüne alma. Ben X ve Y karşılaştırması yapıyorum. Sen de Y olduğunu ima ettiğin için sana kullandım, sen olmasan başkasına kullanırdım. Bu arada ben tarafsızım, ne X, ne Y. Aynı zamanda X’lerin avukatı da değilim, X’lerle çok sorun yaşadım, onları hep eleştirdim ama bir yandan da empati yapıp durumlarının kolay olmadığını anlayabiliyorum. İnsan beyni her organ gibi yaşlanıyor, bu konu tamam. Ama onu dinç tutmak imkansız değil. Ve önceki yazımda benim savunduğum, ancak dinamik, gelişimci, yenilikçi bir kurum kültürüne sahip bir yerde bir X kendini güncelleyebilir ve güncellemek zorundadır zaten. Hedefi ve felsefesi ile eylemleri birbirini tutmayan kurumlardaki X’ler ise hep aynı kalırlar. Senin onların yerine geçmen de imkansızdır. Bu yüzden bir Y ben görev almak istiyorum diyorsa bakacağı tek kurum tipi bu dinamik, gelişimci ve yenilikçi yerlerdir. Ama buralarda da rekabet çoktur, bu rekabet X’leri de içerir.

Selamlar

Güzel, beklediğim tepki buydu. Çarklar aynı şekilde dönüyor hala

@erhan: Makalenin anafikrini en doğru şekilde anlamışsınız güzel, iş hayatında şirket ve çalışanları için Tecrübe’nin önemi ve akış yolu konusunda da ifadeleriniz yerinde ve katıksız doğru. Hatta bu konuda en güzel örnekleri gün be gün Uğur Özmen vermekte. Fakat Erhan bey, yazdığınız mesajın son kısımları için, herkes tarafından verilecek standart bir mesaj değil mi?
“Seni başa alalım o zmn?” Alın, ne duruyorsunuz! Hiçbir şeyden kaçmak yok. Zaten son gelişmelere bağlı olarak 45-50 yaş arası işten çıkarılanlar kendini çöpte değil de nerde hissediyor acaba? Bakın böyle ifadelerle (hatta repliklerle) fikirlerle 2 taraf arasında dialog gelişmiyor-oluşmuyor. Sanırım FE hanımın makalesindeki yönetici tipini haklı çıkartıyorsunuz.

Benim yazım sadece bir örnek, yeni neslin nasıl fikirleri olabileceğine dair. Ama doğru, ama yanlış. Üstler bunu da görsün diye yazdım.

Yoksa yüzyıllardır tecrübeye dayalı süregelen bu sistemin illa ki bir bildiği var demi? Makale için diğer ziyaretçiler tarafından verilen yorumları defaten okuyun. N hissedeceksiniz?
—————
Bencillik, saldırganlık, hırs yada kısaca 7 günah diyelim, her gencin lokomotifi değil midir? “X’leri uyandırmayın diyorsan bu biraz bencilce olmuyor mu?” Sorunuzun cevabı da: bu benim değil 1970 döneminde başlayan neslin bencilliği yada diğer nefsani duygularıdır.
—————
@erhan: “tecrübesizsin” şeklinde ifade ederken (iş hayatım için doğru) anlaşılan sayfamdaki özgeçmişini incelemişsiniz. Son iş yerimden elimde olmayan sebeplerle diğer bütün arkadaşlarla ayrılmak zorunda kaldım.

Erhan Bey,n kadar tecrübeli olduğunuzu merak ettim. Şeffaf olmak adına kendi özgeçmişinizi hazırlayıp nete koyup bağlantısını buradan gönderir bilir misiniz?

Saygılarımla,
Serhat SİNE