Geçen hafta marka konferansında Gerald Ratner ve kendi ağzından dinlediğimiz hikayesi vardı. Ratner, Ingiltere’nin milyoner işadamlarından.

15 yaşında okulu bırakıyor ve babasının mücevher şirketinde çalışmaya başlıyor. Ekonomik zorluğun olduğu bir devirde Ratner Jewelry karlı bir şekilde ilerlemektedir. Bu durum merak konusu olunca, önemli bir iş yemeğine konuşmacı olarak davet edilir. Davette ürünleri için kullandığı “total crap” kelimesi, Ratner Jewelry‘nin yok olmasına, Gerald Ratner’in beş parasız kalmasına, işsiz kalmasına ve toplumdan tamamen dışlanmasına neden olur.

Bu dönemde iş arayıp bulamayan, işini kaybeden bir dolu başarılı ve yetenekli insan var.  Gerald Ratner’in hikayesini okuyun. Çünkü Türkiye’de böyle bir iş hikayesi bulmak imkansız gibidir. Okuyun, çünkü insana güç veren bir hikayesi var. Azmin, hırsın, girişimci ruhun ne denli önemli olduğunu anlatan mükemmel bir gerçek yaşam öyküsü bu. Okuyun çünkü, hayatta yılmadan mücadele etmenin ne kadar önemli olduğunu anlatan, dolayısıyla anlayana ilham veren bir öykü. 

Ratner, 5 yılı aşkın bir süre eve kapalı bir halde zamanını geçirir. TV en yakın dostudur. Bir gün eşi “böyle evde oturmaya devam edersen, seni evden atıcam” dediğinde silkelenir.

“Hayat ne kadar da eşitsiz” der Ratner. “Oysa bir önceki eşim, hiç evde olmadığım için beni boşamıştı!”

Oxfordshire’da dolaşırken, boş bir arazi görür ve spor merkezi kurmaya karar verir. Bankalara kredi için gittiğinde “Ratner, mümkünse bir daha bu bankaya hiç bir şekilde hiç bir iş için uğrama” cevabını alır. Gezeteye henüz kurulu olmayan bir spor merkezi için “üyelik” ilanı verir. 850 kişi 1 senelik üye olmak için başvurur. Bu başvurularla birlikte tekrar şansını deneyen Ratner, 7 bankadan da red cevabı alır. Sekizinci banka kredi vermeyi kabul eder. Ratner sebebini sorunca, şu cevabı alır. “Ratner, sana kredi veriyorum çünkü benim eşimde senin spor merkezine üye olanlar arasında!”

Ratner, konuşmasını şöyle bitirir. “Hayatta hiç birşey önceden tahmin edilemez. Sadece elinizden gelenin en iyisini yapabilirsiniz. Hayatta çaba göstermek önemlidir, ama şansın ayağınıza gelmesi daha da önemlidir.” 

5 yıldır sosyal sorumluluğu daha iyi anlamaya çalışıyorum. Hangi tarafa dönsem, kiminle konuşsam, hangi kitabı okusam, hangi seminere katılsam, hepsi ille de “kurumsal sosyal sorumluluk” diyor. 

İş dünyasının bu alanda çalışan profesyonellerinin bunca yoğun baskısı altında sosyal sorumluluk çalışmaları yapmamak ya da bu konuyu sorgulamak neredeyse imkansız. Linç edilme olasılığınız epey bir yüksek, ya da bilgisizlikle suçlanmanız çok olası. İşin tuhafı, herkes kırık plak gibi aynı sebepleri sayıyor, aynı görüşleri savunuyor. Ben buna “sürü psikolojisi” diyorum. Dışlanmamak ve iş dünyasına birşeyler bildiğini hissettirmek istiyorsan, sürüye uyacaksın. Hepimiz biraz da olsa sürüye ait olmak durumundayız gerçi, ta ki, bir kara keçi çıkıp bilineni değiştirene ve bizi başka bir sürüye katılmaya ikna edene kadar…

Ben, kurumsal sosyal sorumluluğu ve şirketlerin bu projelere sorumluluk adı altında katılımını sorguluyorum. Yapılan çalışmaların “sorumluluk” olup olmadığını sorguluyorum. Meslektaşlarımın “hangi projeler sorumluluk projesidir, hangileri değildir” tartışmalarına da tek bir cevabım var. Yapılan hiç bir projeyi “kurumsal sosyal sorumluluk” projesi olarak göremiyorum. Bu çalışmalara bir isim gerekiyorsa “sponsorluk” en gerçekçi duranı diyorum. Ve eğer sorumluluk adına destek/sponsor olacaksak, neden bu tip projeler için STK’ların rölünü, önemini, gücünü ve değerini artırmayı tercih etmiyoruz da kurumları ön planda tutmayı daha mantıklı görüyoruz?

Toplumları oluşturan vatandaşlar, kurumlar büyüdükçe ve karlılıkları arttıkça, şirketlerin bu gelirlerini toplumla paylaşmaları gerektiğini söylüyorlar. Yani düşünce, kurumlar güçlendikçe bu gücü dağıtmaları gerektiği yönünde. Kurumlarda, “hep banacı” yani “bencil” olarak algılanmamak için böyle projeleri bir yöntem olarak görüyor. Itibar artırıcı faaliyetler arasına sokuyor. Ancak, kurumlar sosyal konulara da destek olmaya başladıkça, aslında güçleri daha da yayılıyor. Etki alanları kendi iş kollarının dışında da genişliyor. Toplumların bu isteği dolayısıyla bir ikilem yaratmıyor mu?

Sürdürülebilirlik (ki bu konu da artık kazanç kapısı sağlayan bir çalışma halini almış durumda) 3’e ayrılıyor. Ekonomik, Sosyal ve Çevresel. 3 konuda birbiriyle doğrudan bağlantılı.

Sosyal Sorumluluk, her bireyin görevi değil midir? Bireylerin kişisel sorumluluk almasıyla fayda ortaya çıkmaz mı? Toplumu oluşturan bireyler sorumlu hareket etmedikçe, kurumların “çocuklara hijyen eğitimi” verdirmesi neye yarar? Bu eğitimi verdirmek kurumları sosyal sorumlu mu yapar? Yoksa bu eğitimi verdirmesi gereken birimler işlerini yapmadıkları için başka şirketler bu bedeli ödemek zorunda mıdır?

McDonalds örneğine bir bakalım. Çocukların çok sevdiği 940 kcal’isi bulunan BigMac menüsü yanında şirket “sağlıklı ve dengeli yaşam çalışmaları” yaparak sosyal sorumlu bir şirket oluyor! 

Bu tip çalışmaların yapılması, desteklenmesi elbette güzel ve gerekli ancak bu çalışmalar sosyal sorumluluk mudur ondan hala pek emin değilim. Sponsorluk çalışmaları da bir nevi sorumluluktur, ama bu tip çalışmalar sponsorluk’tur ve sponsorluk adı altında devam etmelidir diye düşünüyorum.

Bakın enteresan bir durum daha: MPR Pazarlama Halkla İlişkiler sosyal sorumluluk çalışmalarıyla aldıkları ödülleri sıralamış. Ben anlayamadım. Bu projeleri MPR mı yapmış, yoksa danışmanlık verdiği şirketler mi yapmış? [Danışmanlık şirketlerinin toplantınıza katılmak için bindikleri taksi ücretlerini dahi şirketlerden tahsil ettiklerini hatırlatmak isterim.]

“Kurumlar nasıl sosyal sorumlu olurlar?” diye düşündüğümde, aklıma şu geliyor. Bakın, kriz dönemindeyiz. İşten çıkartmalar başlıyor. Üretimler yavaşlıyor. İşsizlik %12’ye vurdu. Peki, şirketlerin asıl sorumluluğu çalışanlarına, tedarikçilerine, iş ortaklarına yönelik değil midir? Şirketleri başarıya götüren, o “en değerli varlığımız insan kaynağımız” değil midir? Bu insan kaynağı sonuçta topluma katkı sağlayan bireyler değil midir? Öyleyse, şirketler bu gibi zor dönemlerde çalışanlarına karşı nasıl bir toplumsal sorumluluk üstleniyor? Bu zor zamanlarda iş gücünün kötü şartlardan en minimum şekilde etkilenmesi için ona nasıl bir yatırım yapıyor? Asıl kurumsal sosyal sorumluluk bu değil midir?

Ve ey toplum, şirketlerden sana beyin ve emek gücün karşılığında verilen bu ekonomik gelir ve güç karşısında bireysel olarak ne kadar “sorumlu” bir vatandaş olarak yaşıyorsun?

Topluma kazandırılan her çalışan yani her üreten insan, ekonomik güç demektir, ticaretin sürekliliği demektir, gelişmenin temeli demektir.

Belki de yönetsel dengelerin ağırlığına tekrardan göz atmak gerekiyor.

Türkiye’de sürekli eğitim son 7-8 yılda popüler olmaya başladı. Bunun en önemli sebeplerinden biri artık tek bir konu hakkında aldığımız eğitim ile iş yapabilmemizin neredeyse imkansız hale gelmesi. 1980’li yıllarda Bilgisayar Mühendisliği okuyanların diplomalarının, hızla gelişen teknolojik yapıdan dolayı hiçbir anlam ifade etmemesi konuya iyi bir örnek sanırım… 

Uzmanlık sahibi olmak artık çok farklı alanlarda bilgi sahibi olmamızı şart koşuyor. Pazarlama yada iletişim alanında uzmanlaşmak isteyenlerin, internet teknolojilerinden genel anlamda anlıyor olması gerekiyor. İnsan Kaynakları uzmanlarının, pazarlama ve psikoloji alanlarında da bilgi sahibi olması gerekiyor.  Avukatların, genel iş yönetimini de biliyor olması gerekiyor. Liste uzayabilir bu şekilde… 

Bilgi sahibi olmak lisans derecesine bağlı değil. Özellikle bazı alanlarda gelişmeler çok hızlı olduğundan, çoğu zaman 2 yılınızı yüksek lisansa harcamanız da pek akıl karı olmayabiliyor. Öğrenim kurslara, üniversitelere yazılmakla, sertifakalar, dereceler almakla da ilgili değil. Önemli olan, öğrenme tercihiniz nasılsa, gelişiminizi sürekli tutabilmeniz. 

Türkiye’de fazla tercih edilen bir yöntem değil belki ama ne istediğinizi biliyorsanız, diploma almak derdinde değilseniz, size Universal Class’ı tavsiye ederim.

Eğer bir konuda daha da derinleşmek istiyor ama lisans ya da yüksek lisans derecesi almayı gerekli görmüyorsanız, deneyin derim. Ya da benim gibi aradığınız dersleri üniversitelerde bulamıyorsanız, bulduğunuzda o konuda eğitim alabilmeniz için binbir çeşit prosedürle karşılaşıyorsanız ve amacınız öğrenmek istediğiniz konuda ne kadar derinleşmek istediğinizi anlamaksa, universal class ve benzeri eğitim imkanlarını değerlendirmekten çekinmeyin derim. 

Gerçek sürekli öğrenme işte böyle bir şey. Gerçek gelişme işte böyle bir şey.  

Halkla ilişiler alanında iş arayanlara 5 öneri: 

Tecrübe nasıl kazanılır? Birkaç yıldır Halkla İlişkiler alanında çalışmış kişilere ‘Hiç basın bülteni yazdın mı?’ sorusu yönlendirildiğinde yöneticiler kuvvetli bir ‘Evet’ cevabı almak ister. Ama bakıyorsunuz, şirketler ajanslarla çalıştığından dolayı, genç arkadaşlarımız sadece ‘aracı’ görevi yapmayı tercih etmiş. Şirketteki bilgileri toplayıp PR ajansına şutlamayı ve onların bülteni hazırlamasını tercih etmiş. 

İletişim alanında kariyer yapmak istiyorsanız basın bülteni yazmasını öğrenin. Çünkü bir basın bülteni hazırlamak , kağıdı kalemi alıp elindeki bilgileri veresiye kağıda dökmekle olmuyor.  Basın bülteni hazırlamak belli bir bilgi düzeyini gerektirir. İyi düşünebilmeyi, haberi kurgulayabilmeyi, gündemi takip edebilmeyi, kelimeleri iyi seçebilmeyi ve gazetecinin masasına düştüğünde haberi okutturabilmeyi gerektirir. Size stratejik düşünmeyi öğretir.  

Öyleyse PR ajansınız ile şirketiniz arasında oynadığınız ‘aracı rolünü’ üstlenmeyi bırakıp, işi kendiniz yapmaya başlayın. Ajansınızın deneyimlerinden faydalanın. Ne zamanki tecrübeleriniz ve bilgi birikiminiz ile kendinizi kanıtlarsınız, o zaman, PR ajansınızdan size gelen bültenleri denetleme, edit etme gibi görevleri daha rahatlıkla üstlenebilirsiniz. İş ararken de ‘Hiç basın bülteni yazdın mı?’ sorusuna kuvvetli bir ‘evet’ cevabı verebilirsiniz. 

Sıradanlıktan nasıl kurtulurum? İletişim mezunusunuz diyelim. Yada İşletme. Peki üniversite mezuniyeti dışında sizi rakiplerinizden farklı kılan ne özelliğiniz var? Kendinize sorun. 

Yabancı dil biliyor musunuz? Türkiye’de PR yapıyorsam yabancı dile niye ihtiyacım olsun demeyin. Yabancı kaynak okuyabilmek, farklı fikirler edinebilmek için yabancı dil bilgisine ihtiyaç var. En önemlisi, uluslararası şirketlerde çalışmak istiyorsanız, PR aktiviteleriniz sadece Türkiye ile sınırlı değil. 

Gelişen teknolojilerden anlıyor musunuz? Web’de sadece sörf yapanlardan mısınız? Internet teknolojilerinden ne kadar iyi anlıyorsunuz ? Email marketing adında bir pazarlama aracının olduğunun farkındasınız ama bunun sadece email ile bilgi aktarılması olduğunu mu zannediyorsunuz? Web site tasarımından ne kadar anlıyorsunuz? En basitinden ‘unique visitors’ ile ‘hit’ arasındaki farkın ne olduğunu biliyor musunuz? Podcast ’in ne olduğunu, nasıl işlediğini biliyor musunuz? 

Gençlere tavsiyem gelişen teknolojileri çok iyi takip etmeleri ve internet teknolojilerini kullanmaları. Teknolojiden anlamak için IT okumuş olmak gerekmiyor.  Biraz eğitim, biraz çaba ile çok başarılı olabilirsiniz. Teknolojiden anlamayan bir pazarlama yada iletişim uzmanı’nın ne bugün ne de gelecekte kariyerlerinde ilerlemeleri çok zor… çünkü özellikle gelişen internet teknoloji iletişim, iş ve yaşam tarzımızı tamamen değiştiriyor.

Ama Param Yok ki!  Bilgi edinmek, öğrenmek her zaman çok para gerektirmiyor. Çaba sarf etmeyi, azimli olmayı gerektiriyor. Amerikalı genetik mühendisi bir arkadaşım, hayatında tek bir kitabı dahi olmadığını söylerdi. Bilgiyi gerekli yerlerden alıp öğrenirdi.

Dünya eşitlik üzerine kurulmamış sanıyorum, her ne kadar eşitlik için savaş versekte. Eşitlik aramak yerine, elinizdeki imkanları ve önünüzdeki alternatifleri en iyi şekilde değerlendirmeyi denemeniz sizi başarıya odaklı hareket ettirecektir. Alternatif yoksa yaratmaya bakın. En önemlisi sabırlı olmaya çalışın. Kendine inanan insanlar hayallerine kavuşuyorlar gibi gözüküyor. Apple Computer şirketinin CEO’su Steve Jobbs’ın Stanford üniversitesi mezunlarına yaptığı ‘Stay Hungry, Stay Foolish’ başlıklı konuşmasını bu yüzden çok severim. Ofisimde asılı duran tek yazı da budur.

İş ilanlarına baktığınızda, iş ilanının nasıl yazılması gerektiğinin tam anlaşılmadığını açıkça gözlemleyebiliyoruz. Kariyer sitelerine baktığınızda ya da birçok şırketin iş başvuru sayfalarına baktığınızda sizden doldurmanızı istedikleri bilgilerin haddi hesabı olmadığını görüyoruz. Gerekli gereksiz bir dolu soruyla adayların zamanlarını harcamak kabul edilebilir görülüyor. Eh, iş istiyorsan, çekeceksin! İş dünyası bas bas bağırıyor, fark yaratmak, müşteri odaklı düşünmek kazandırır diyor. Oysa, görünen o ki, database doldurmak, en önemli konu.

Tipik durum şöyle oluyor: bir şirket bir sistem kuruyor; rakipler de sadece kopyalıyor, ufak tefek değişikliklerle ve farklı isimle size sunuyorlar. Hadi bakalım, A sitesine CV bilgilerinizi girmek için saatlerinizi verdiğiniz yetmiyormuş gibi, aynısını rakip şirket için de yapmanız isteniyor! Teknolojinin olması birşey ifade etmiyor. Onu nasıl kullanmamız gerektiğini de anlamamız gerekir. 20 yıldır geçerli olan teknolojileri kullanmak daha yüksek etkinlik sağlayabilecekken, zamanı böylesi geriden takip etmek anlamsız geliyor belki. Ama tek suçlu şirketler değil elbette. Müşteri, yani bu durumda iş arayan, ses çıkarmazsa, değişime öncülük etmezse, her verilene eyvallah derse, sürekli “çaresizlik”ten sistemi kullandığını söylerse, değişime de gerek yoktur.

İş başvuru sistemini doğru kurgulayan ve olması gerektiği gibi yapan şirketlerde var. GE gibi.

Bu yazıyı yazmamın sebebi aslında şuydu. Geçen hafta Peryön, işe alımda en başarılı şirketleri seçti. Birinci sırada TNT Express geldi. Neden TNT seçildi bilemiyorum. Tavsiyem, bir bakmanız ve şirketi değerlendirerek kararı sizin vermeniz. Sebeplerini ögrendiğimde sizinle paylaşıyor olacağım.

Kariyer Yolculuğu’nda  iletişim, yönetim, kariyer, girişimcilik ve benzeri konuları ele alıyorum.

Şimdiye kadar en popüler olan yazılardan bazılarını, blog’a hızlı dalış yapabilmeniz açısından listeliyorum.

Lider Bir CEO ile Birebir Çalışmak

Her Şirket Yaratıcı Yetenekleri Arıyor, Ama Çoğu “Standart” Sistemlerle İşe Alım Yapıyor!

Etkin Kişisel ve Kurumsal Yönetim, Başarının Temelidir

Aradığımızı Bulana Kadar Mutsuz Muyuz?

Algılar Yönetilmez. Nokta.

İş Değiştiriyor Olmak Şirkete Bağlı Olmadığınızı Göstermez

YouTube’un Kapanmasına Kızan Ama Kendi Korumacı Davranışlarını Göremeyenler Arasındaki Müthiş Benzerlik

Etkin Bir İletişim Stratejisi İşini Bileni Bilmeyenden Ayırır

Sıhhi tesisatçılık, mimarlık, diş hekimliği, ekonomistlik, ressamlık, hepsi birer kariyer yoludur, öyle değil mi? Bunlardan ve burada sayamadığım yüzlerce farklı yoldan birini seçmiş bir kişinin kariyerini sorgulamak aklımıza bile gelmez. 

Türk Dil Kurumu, “Kariyer, bir meslekte zaman ve çalışmayla elde edilen aşama, başarı ve uzmanlıktır.” diyor. Bu tanımdan hareket edersek, bir doğrudan satışçı eğer zamanını ve gayretini koyup uzmanlaşarak karşılığında aşamalar ve başarılar elde edebiliyorsa, doğrudan satış da bir kariyer yolu olabilir mi? 

Yakın çevremizde sıklıkla gördüğümüz gibi boş vakit değerlendirmek, hobilerine bir hobi eklemek ya da sadece sosyalleşmek amacıyla bir doğrudan satış firmasının ekibine katılanlar, bu yazının konusu değil elbette. Hem görev yaptığım şirketlerin ve hem de rakip firmaların ekiplerindeki doğrudan satışçıların büyük çoğunluğunun bu gibi niyetlerle hareket ettiklerini biliyorum, ancak onların doğrudan satışta kariyer yolu çizmeyle bir ilgileri tabii ki yok. Öte yandan bu asla onları küçümseyen değil, sadece durumlarını tespit eden bir gözlemdir, bunu özellikle belirtmek isterim. 

Doğrudan satış, bireylere minimum gerekliliklerle girişimci olma, kendi işlerini kurma olanağını sunar. Herhangi bir alandaki girişimcilik, önemli kişisel yatırımları gerektirir, bu girişimin mali riskleri vardır ve girişimci adayı çoğu zaman girdiği bu yeni alanda yeterli bilgi sahibi değildir. Doğrudan satışta bu üç engelin hiçbirisi yoktur.  Türkiye’deki ve yurtdışındaki iş yaşantım boyunca, doğrudan satışçılığı kendilerine bir kariyer yolu olarak seçerek yukarıdaki tanımda anılan aşama ve başarıları elde eden sayısız örneğe tanık oldum. Bunların sonucunda da bu kişilerin, çok ama çok önemli gelirlere sahip olduklarını ve bunu yıllarca devam ettirdiklerini gördüm. Başarılı olmuş bu kişilerin hiçbiri sanıldığının tersine, şans eseri olarak ve bir günden diğerine gelmediler eriştikleri bu büyük başarı ve büyük kazanç noktalarına. Tam tersine buralara planlı hareket etmenin, saatler boyunca, hatta geceleri bile çalışmanın, karşılaşılan her redden güçlenerek çıkmanın, sayısız seyahatlerin, yorgunlukların sonucunda geldiler. 

Peki başarı ve kazanç, gerçekten de büyük olabiliyor mu doğrudan satışta? Size, tahminlerinizin çok ötesinde olduğunu söyleyebilirim. 

O halde doğrudan satış, bence gerçek bir kariyer yoludur. Ya sizce? 

Özmoralı, ‘Doğrudan Satışcılık Bir Kariyer Olabilir mi?’ konulu yazısıyla bizlerle olacak.  

Hakkı Özmoralı, Tarsus Amerikan Koleji ve ardından Boğaziçi Üniversitesi İşletme Bölümü’nü bitirdi. Colgate-Palmolive ve Yapı Kredi Bankası’nda Ürün Yöneticisi olarak çalıştıktan sonra Oriflame’in Türkiye’deki şirketini kurma göreviyle Genel Müdürlüğe atandı. Beş yıl bu görevde çalıştıktan ve Oriflame Türk kozmetik sektörünün en büyük firması konumuna geldikten sonra bir başka uluslararası çok katlı pazarlama firmasının, Herbalife’ın Türkiye’deki şirketini kurma görevini üstlendi.  

Özmoralı, Türkiye Doğrudan Satış Derneği’nin kuruluşunda yer aldı ve iki dönem Başkan Yardımcılığı’nı yaptı. Dönemin en büyük aracı kurumu olan Yapı Kredi Yatırım’ın Pazarlama Direktörlüğü’ne getirildi.  Yapı Kredi Yatırım’ın pazarlama departmanını kurdu, sesli yanıt sistemi ve internet üzerinden hizmet kanallarını açtı.  Kanada’da, ülkenin önde gelen doğrudan satış şirketlerinden Lifetstyles Global Network’ün Kuzey Amerika Bölge Direktörlüğü’nü yaptı. Türkiye’ye dönüşünde, önce Almanya merkezli çok katlı pazarlama şirketi LR Health & Beauty Systems’ın, sonrasında da Türkiye’nin önde gelen zeytinyağı kuruluşu Tariş Zeytin’in Genel Müdürlüğü’nü üstlendi.  

Özmoralı’nın ‘Çok Katlı Pazarlama’ üzerine yazılmış bir kitabı ile Türkiye ve A.B.D. sektör dergilerinde yayınlanmış birçok makalesi bulunuyor.

İletişim tarzımız web 2.0 ile birlikte tamamen değişti. Eski nesil bir yöneticiyseniz ve değişime adapte olamıyorsanız, hatta değişimin ne yönde olduğunu fark edemiyorsanız, iletişim ve pazarlama alanında yaptığınız kariyerinizin sallantıda olduğunu söyleyebiliriz. Yeni nesil bir yöneticiyseniz, gelişmelere hızlı ayak uyduran ve değişimi teşvik edenler arasındaysanız, yolunuz tamamen açık.  

İletişim alanında kariyer yapmak istiyorsanız, ilk önce meraklı olmaya bakmak gerek… Ondan sonra da zamanı iyi takip edebilenlerden olmaya bakmak lazım.  Web 2.0 devri kapanıp neredeyse web 3.0 dönemine giriyoruz ama birçokları hala web 2.0’nun ne demek olduğunu yeni öğrenmeye başlıyor. Bir facebook kullanıyor ama ardında yatan iletişim psikolojisini göremiyor. Web 2.0 sadece facebook ya da bloglar olarak görülebildiği gibi nasıl kullanılması gerektiği ya da hangi amaca nasıl hizmet edeceği konusunda da fazla kafa yorulmuyor.    

Neden? 

Çok basit. Çünkü gelişmeler yüzeysel ve dışarıdan takip ediliyor. 

Örneğin, Veotag’i hiç duydunuz mu? 

Ya viddler’ı? 

Ya seesmic’i? 

Ama youtube’u duydunuz ve kapanması hiç hoşunuza gitmedi. Değil mi? Kursa gittiniz, bilgi edindiniz. Eve geldiğinizde bir ‘domain name’ almayı hiç denediniz mi?  

Dönem katılımcı olma devri. Yeni nesil iletişim eskiye göre çok ciddi farklılıklar gösteriyor. Bu değişimlere şirketlerin adapte olması için, çevik, dinamik, konusundan anlayan çalışanlara ihtiyaç var. Sadece okuyarak biliyorum diyenlere değil, uygulayanlara ihtiyaç var… Değişen dengeleri anlamayan yöneticilerin etkin bir iletişim stratejisi kurgulaması artık mümkün değil. En basitinden, kurumsal itibarın sağlanması ve yetenekli beyinlerin şirketlere kazandırılması için değişen dengeleri görmemiz, anlamamız ve aktif kullanmamız gerekiyor.  

Öyleyse vakit kaybetmeyin. Balıklama atlayın konuya. Sadece okumayın, öğrendiklerinizi uygulamaya koyun. Deneyin. Tekrar deneyin… ta ki tam olarak bu yeni iletişim araçlarının müşterileriniz, çalışanlarınız ve şirketiniz için ne amaca hizmet edebileceğini, nasıl en yüksek fayda sağlayacağını anlayana kadar…  

Yeniye alışmak bazen zordur. Eski anlayışları, düşünceleri ve iş yapış şekillerini değiştirmeyi gerektirir. Bir günde de değişim olmayacağından, yılmadan denemeyi sürdürmek başarının temelidir. Bugün hoşunuza gitmiyorsa, yarın bir şans daha verin yeni olana. Göreceksiniz, yeni dünya’ya ‘merhaba’ dediğinizde sizi sarmalayan bu iletişim tarzını seveceksiniz, çünkü birbirine destek, katılımcı, öğrenen, uygulayan, geliştiren ve fikir sahibi bir dünya da size merhaba diyecek.

Geçenlerde Emre Konuk’un çalışan bağlılığı yaratma üzerine bir yazısını okuyordum. Ve sıkıldığımı farkettim. Sıkıldım, çünkü çoğu yönetimler çalışanlarının şirkete bağlı olmasını sağlamak için sürekli bir çözüm arama süreci içindeler.

Şirkete bağlılık korkaklığı beraberinde getiriyor. Şirkete bağlılık statükoyu korumayı gerektiriyor. Şirkete bağlılık belli bir zaman sonra rahatlık ve yan gel yatlığı getiriyor. Şirkete bağlılık şirketten artık memnun olmadığını farkettiğin 20. yılın sonunda acı bir burukluk getiriyor. Şirketten çıkartıldığında şirkete verdiğin yıllarına yandırıyor. Bu düşüncelerimi araştırma sonuçlarıyla size kanıtlamak isterdim, ama böyle bir araştırmam yok. Umuyorum Emre Konuk araştırma konuları arasına bunu ekler.

Ben diyorum ki, yaptığınız işe, hedefe, göreve ve başarıya odaklanmak ve bağlı olmak, şirkete bağlılıktan daha değerlidir. Bunun çalışan açısından şöyle bir avantajı var:  Hayatınız tek bir şirkete, tek bir yönetime bağlı olmaktansa hayatta yapmak istediklerinize bağlı olur. Bunun şirket açısından şöyle bir avantajı var: çalışanlar şirketin hedeflerine ulaşmak için çalışırlar, fikirlerini cesurca iletirler, işlerini kaybetmek korkusuyla yaşamazlar, çünkü özgüvenleri yüksektir, statükoyu korumak değil şirketi hedefine ulaştırmak esastır.

Akıllı yöneticiler “şirkete bağlı” olacak insanlarla değil, şirketin hedeflerine bağlı olan zeki, düşünen, yaratıcı, cesur ve etkin insanlarla uğraşırlar.

Tek tip bir liderlik olmadığını farketmem Amerika’da çalıştığım yıllarda bağlı olduğum yöneticinin aramızdan biri hakkında “o bizim sessiz liderimiz” demesiyle oldu. Sessiz lider mi? Nasıl yani?

Liderlik uzun yıllar boyunca, ulaşılması çok zor olan ve milyonda bir kişinin ulaşabileceği ütopik bir mertebe olarak karşımıza geldi. Tanrılaştırılan liderler yaratıldı. Jack Welch, gerçekten başarılı bir yöneticiydi, ama yetenekleri neredeyse insan üstü gösterildi. (Ucunda para ve şöhret olduğundan, kitaplar yazıldı. Röpörtajlar yapıldı vs. ve önümüze altın bir tabakla sunuldu.)

Liderlik popüler olanların, en çok sevilenlerin, ağzı laf yapanların, etkileme kabiliyeti olanların yapabileceği bir görev olarak yazıldı çizildi. Ilham veren liderlik dendi adına. Popüler kültürcülere göre, lider karizmatik olmalıydı. Oysa etkin liderler ne karizmatik ne de popülerdi. (Karizma olması bir artı olsa da, gerek şart değildi.) Sanki hep tek tip bir lider arandı durdu.

Yönetici pozisyonunda çalışanlar “lider değildir” olarak lanse edildi. Bir yöneticiyi lider’den ayıran özellikler kesin çizgilerle çizildi. Onlar lider değildi engin görüşlü yönetim danışmanlarına, akademisyenlere göre, çünkü lider vizyon çizer, yol gösterirdi…yöneticiler “liderin yap dediğini yapar” dı. Potansiyeli yüksek bir dolu insan dar ve kısıtlı bakış açıları içerisinde sıkıştırıldı böylece.

Günümüzde teknolojik gelişim bir dolu sessiz lideri ortaya çıkardı. Yetenekli bir dolu insanın hareket alanınının genişlemesine imkan verdi. Liderlik tanımlamalarıyla uğraşmayan ve umursamayan bir dolu cevher yarattı.  Yaptıklarıyla insanları birleştirebilen, bilgisini paylaşan, üreten, düşünen, sürükleyen bir dolu cevher…

Hayat hepimiz için bir arama, öğrenme ve bulma süreci. Buldukça tekrar arama sürecinin başladığı bir döngü. Bugün inandıklarımızın yarın geçersiz olabileceğini farkettiğimiz bir zaman dilimi.

Psikoloji bilimi birkaç yıl önceye kadar negatife odaklanarak çözüm aradı sorunlara. Upenn prof’larından Martin Seligman’ın bakış açısını tersinden işletmeyi düşünmesiyle ortaya çıkan pozitif psikoloji akımı ve önerileri şimdilerde hepimizin dilinde. Hepimiz sanki yüzyıllardır yönetim taktiklerinin pozitife odaklanarak yapılması gerektiğini bilirmişcesine ahkam kesiyoruz. Oysa yeni öğreniyoruz bunları hepimiz, yeni uyguluyoruz. Uygulamasını öğreniyoruz. Liderlik anlayışımız konusunda da benzer bir devrime ihtiyacımız var. Liderliğin ütopik, ulaşılamayan, herkese mümkün olmayan bir üst mertebe olduğu yargısından kurtulmaya, insanların liderliklerini gösterebilme cesaretlerini şevklendirmeye ihtiyacımız var.

2007 yılında Center for Creative Leadership tarafından 247 üst düzey yöneticiyle yapılan araştırma sonucuna göre tespit edilen 10 liderlik trendine bir bakın. Ben yeni nesil insanlarla bugün ihtiyaç duyduğumuz liderliğin daha etkin olacağını düşünüyorum. Eski nesil liderler gelişmelere ayak uydurabildikleri sürece etkinliklerini sürdürebilecekler. Örneğin Obama’nın politik kampanyasını yönetme şeklini takip edenler günü ne kadar takip edebilen bir lider olduğunu bilirler. Kurumların da hızlı hareket edebilen, risk alabilen, değişimlere cevap verebilen, ulaşılabilir liderlere ihtiyacı var…

Biz pazarlama ve iletişim alanında görev yapan profesyoneller “algı yönetimi” söylemini çok severiz. “Algıyı iyi yönetmek için şöyle yapılmalı” yada “böyle yaparsan yanlış algılanırsın” tarzı düşüncenin çok önemli olduğuna inanırız. 

Algı yönetimine inanmayan bir profesyonel olarak, iletişim uzmanlarının ve yönetimlerin algı yönetimiyle ilgili konuşmalarından bazen bunaldığımı düşünüyorum. Akşam gazetesinde Ali Saydam’ın Dr. Kuşhan sağlık merkeziyle ilgili yazdığı yazı da bu duygumu geri getirdi.

Dr. Kuşhan, sahip olduğu yerin diyet merkezi değil dinlenme tesisi olduğunu mahkemeye söylemiş. Saydam’da “Oraya ‘zayıflama kliniği’ olarak giden onca kelli felli müşteri kendisini nasıl hissedecek acaba? Çevrelerine nasıl bir algı yayacaklar?.” diye soruyor.

Dr. Kuşhan’ın problemi “algıların ne yönde olacağını” kontrol etmek değil. Dr. Kuşhan şirketini doğru yönetseydi, kimin ne düşündüğüyle, kimin neyi nasıl algılayacağıyla kafa patlatmak zorunda kalmazdı. Zaten böyle bir endişesinin de olduğunu sanmıyorum. Dr. Kuşhan doğru ve dürüst yönetilmeyen bir işletmenin doğal sonuçlarını yaşıyor. Eğer şirketini iyi yönetseydi, bu sorunlar ortaya çıkmazdı. Sorun çıktığında doğru çaba gösterseydi, içinden çıkması daha kolay olurdu. Sorun çıktığında “acaba beni nasıl algılarlar” diye düşünerek hareket edilmez. Bireyler ve şirketler algıyı yönetmeye çalışmaktan vazgeçip, kendilerini doğru yönetmeye çabalamalılar. Algıyı yönetmek, inanılmaz insan üstü bir çaba ve enerji gerektirir. Bunun da ötesinde her insanın algısı farklıdır; aynı şeyleri duysalar ve görseler bile herkesin algısı farklıdır. Sonucu da kazanç değil kayıptır.

İş dünyasının “algıları değil kendini yönetmeyi” öğrenmesi gerekiyor. Algıları düzeltmek için hareket etmek yerine, nasıl bir insan yada iş yeri sahibi olmak istiyorsanız o doğrultuda hareket etmeyi tercih edin.

Algıyı yönetmeye çalışanlar, fikirleri ve insanları manupule ederler. Web 2.0’nun PR üzerine bir devrimi varsa, bu da şirketlerin ve yönetimlerin manupülasyon taktiklerinin paydaşlar tarafından gittikçe artan oranda reddedilmesidir. Bunun doğal sonucu olarak da kişinin kendini ve şirketini doğru ve etkin yönetmesi öncelikli olarak karşımıza çıkmakta.

Ilgili Diğer Makaleler:

Algılar Yönetilmez. Nokta.

Imajınızı Değil Kendinizi Yönetmeyi Deneyin. 

Blog dünyası her gün büyüyor. Insanların bilgi için başvurdukları en önemli mecralardan birinin blog olduğunu söylemek doğru olur sanırım.

Bilginin bu kadar ulaşabilir olduğu bir devirde, paylaşımın bu denli yoğun yaşandığı bir dönemde, kendini “gelişime ve değişime açık” olarak tanımlayan bizler gerçekten öyle miyiz acaba?

Youtube’un kapanmasına protestolar hala devam ediyor. Özellikle internet teknolojileriyle haşır neşir olanlar ve blog yazarları tarafından bu durum anlaşılmaz ve kabul edilemez bir konu olarak önümüze çıkıyor. Bir türlü mahkeme kararlarını anlayamıyoruz. Nasıl böyle bir devirde böyle bir korumacılık olabilir?

Şimdi size bir düşünce:

Blogunu yoruma açan bir blog yazarı neden yorumlarını modere etme ihtiyacı duyar? Yapılan yorumların kendi kontrolünde olmaması duygusu zayıf hissettirirken, kontrol altında tutabilmesi insanın egosunu okşuyor. Istemediği kişilerin yorumlarını kendi denetiminden geçirme kontrolüne sahip olduğu bilinci, gücünü hissedebilmesine izin veriyor. Yorumların neden modere edildikleri konusunda verilebilecek her tür dış etken sebebi biliyorum, ama göstermek istediğim sorunun dış etkenlerden kaynaklanmıyor olduğunu farketmenizdir.

Açık fikirli ve bilgi sahibi blogcuların blog yorumlarını denetleme güdüsüyle, youtube’u kapatma kararı alanlar arasında inanılmaz benzer psikolojik sebepler bulunuyor. Bir düşünün.

2008 yılının en iyi Executive MBA programları açıklandı! Araştırma, yönetim ve liderlik konusunda en başarılı eğitimi sağlayan okulu seçmeye yönelik yapıldı.

Madalyayı alan Northwestern University, Kellog School of Management oldu. Ikinci sırayı University of Pennsylvania, Wharton School of Management, üçüncülüğü Thunderbird School of Global Management aldı. Bunları University of Southern California, Marshall School of Business ve University of North Carolina, Kenan Flaglar Business School takip etti.

Amerika dışında ilk 25’e giren üniversitelerse şöyle:

• ESADE ve IESE (Ispanya)
• IPADE (Mexico)
• University of Western Ontario (Kanada)
• London Business School-Columbia Business School (UK-US)

MBA programlarına başvuranlardan istenen belgeler arasında en önemlilerden biri de “essay”lerdir. Okullar birkaç soru sorar ve kompozisyon yazmanızı isterler.

En iyi üniversitelere başvuruyorsanız, tipik bir öğrencinin GMAT notu 650’nin üzerinde, üniversite bitirme notları 4.5 ve üzeri, iş deneyimleri yüklü ve başarılıdır.

MBA programına katılan orta düzey yöneticiler, C-level dediğimiz üst düzey pozisyonlara ulaşmanın bir yolu olarak görür MBA programını. Bu seviyelere çıkmak için adayların fonksiyonel bilgiden çok yönetsel ve liderlik yetenekleri ön planda tutulur. Kişiliğin oturmuş olması, kişinin kendini tanıyor olması, davranışsal özelliklerin profesyonel olması beklenir.

Eğer sizde en iyi MBA sunan üniversitelere başvurmayı planlıyorsanız, essay yazarken şu 3 noktayı aklınızda tutun:

–En başarılı üniversiteler, en başarılı öğrencileri seçerler. Ama en başarılı öğrenciler zaten tüm testlerden en üst puanları alır. Dolayısıyla aldığınız GMAT ve benzeri puanlarla övünmek size avantaj sağlamaz. Herkesin mükemmel olduğu bir ortamda değerinizi gösterecek başka yetenekler bulmalısınız.

–Essay’ler kim olduğunuzu anlatabileceğiniz “tek” dökümandır. Ne kadar mükemmel bir insan olduğunuzu ve ne büyük işler başardığınızı anlatan, kendinize övgü dolu essay’ler sizi “kibirli” ve “çömez” gösterebilir. Her gün bir ton başvuru aynı şeyi söylüyor çünkü: “Beni MBA programınıza kabul edin çünkü ben önemli üniversiteden mezun oldum, süper bir şirkette süper bir müdürüm. Süper işler yaparım!” Bir insanı ilginç yapan hikayesidir. Eğer hayatınızda hiç bir zorluk çekmediyseniz, hiç bir darbe yemediyseniz, aşacak bir engeliniz olmadıysa ve herşey tereyağından kıl çeker gibi olduysa, belki de MBA yapmaya ihtiyacınız yoktur! Kendimize dürüst olduğumuzda insan olduğumuzu farkediyoruz. Hayat hepimize farklı zorluklar veriyor. Bizi biz yapan bu zorluklarla nasıl mücadele edip ileri adım attığımızdır. Sizi tanımalarına fırsat verin. Sadece yüksek notlardan ve ünvanlardan ibaret olmadığınızı gösterin. 

–Essay’ler kendimizi iyi ifade edebilmemizi gerektiriyor. Net cümleler kurmak ve hikayenizi iyi kurgulayabilmek muazzam bir önem taşıyor. Yazdığınız essay’leri mutlaka birkaç profesyonele gösterin. Mutlaka essay’leriniz konusunda size öneride bulunabilecek uzmanlardan destek alın.

Kendinizle ilgili anlatacak ilginç birşeyiniz yoksa, GMAT, SAT ve benzeri test skorlarınız en iyileri etkilemeye yetmeyecektir. 

İndeks İletişim’den Yaprak Özer Milliyet’teki bir yazısında Faaliyet Raporları için “Dünyanın en sıkıcı iletişim araçları” demiş. Ve eklemiş: “Iletişim kurmamak için doğmuşlar sanki!”

5 yıldır Türkiye’nin 7. büyük uluslararası şirketi için A’dan Z’ye faaliyet raporu hazırlayan ve içeriğini tamamen kendi elleriyle yazan bir profesyonel olarak, bu raporu hazırlamanın ne kadar büyük bir iş ve sorumluluk olduğunu çok iyi biliyorum.

Ancak ben Yaprak Özer’e katılmıyorum. Faaliyet Raporlarını dünyanın en sıkıcı iletişim aracı olarak gören bir iletişimcinin, faaliyet raporunun içeriğini entegre iletişim aracı olarak nasıl kullanması gerektiğini ve dolayısıyla pazarlamasını bilmediğini savunuyorum. Güzel bir tasarımla ve harika bir metin yazmakla iş bitmiyor.

Faaliyet Raporu, bir şirketin kurumsal tanıtımını yapan en önemli araçlardandır. Yeni yetenekleri cezbetmenizi sağlar, size itibar ve prestij kazandırır. Hedef kitlesinde istek ve şevk uyandırır.

Ama elbette, faaliyet raporunun içeriğini sadece bir raporda bırakan, sonra da web sitesine sadece pdf olarak link vererek bu bilgileri yaydığını düşünen iletişimcilerin bu raporu hakkıyla kullanabildiğini söylememiz imkansız. Oysa web, faaliyet raporu içeriğini kullanmanın en etkin yollarından biri. Faaliyet raporunu kullanmanın daha bir dolu yolu ve amacı var.

Bakın Türkiye’de faaliyet raporu hazırlayan şirketlerin web sitelerine. Hangisi tonlarca para ve emekle hazırladıkları bu faaliyet raporundaki bilgileri online olarak web sitelerine entegre edebilmiş? Etkin bir iletişim stratejisi, konusundan anlayanı anlamayandan ayırır: bir iletişim aracını nasıl kullanmanız gerektiğini bilmiyorsanız, kitaplığınızda toz tutmaya mahkum olur. Önemli olan “faaliyet raporu” hazırlamak değil, hazırladığınız bu raporu nerede ve nasıl kullanmak istediğinizi çok iyi bilmenizdir.