Friendfeed’de bugün önüme hep Sosyal Medya ve bireylerin bu ortamlarda görünür olmaya olan merakının sorgulanır olması çıktı. Bir türlü akıl sır erdiremiyoruz. Sorup duruyoruz: nedir bu hayatımızın her anını tüm dünyaya açma merakı? Nerede bunun sınırı? Nasıl bu hale geldik? Yaz tatilimizi nerede geçirdiğimizden, şu dakikada kiminle yemek yiyor olduğumuza, düğün fotoğraflarımızdan, doğacak bebeğimizin karnımızdaki görüntülerine kadar…herşey sosyal medya ortamlarında.  Psikologlara soruyorlar, bu “teşhircilik mi?” diye… Gidiş nereye doğru diye…Bu ne anlmasızlıktır diye…

Her birey potansiyelini daha iyi kullanmak ve  yarattıklarının tanınmasını, alkışlanmasını, saygı duyulmasını arzuluyor.  Bu eskiden de farklı değildi.  Eldeki olanaklar neyse, o olanaklar kullanılarak bir çeşit “tanınır” olma arzusu hep vardı. Kimisi kendi çevresinde, kimisi kendi ülkesinde, kimisi dünya çapında… Kimisinde daha baskın, kimisinde daha az bu arzu.  Kimisiyse, zaten günü takip edemiyor, bu sebeple de bu sanal dünyada olanları pek anlamıyor. Ona korkmak düşüyor böylese, hem de hepimiz adına…

Karadeniz’de yaptığı icad için kimseye sesini duyuramayan amca, artık kendine bir platform buldu.

Nufusların arttığı dünyamızda, sanatçı olmak için şansı dönmeyen, torpili olmayan artık meşhur olmak için televizyona çıkmak zorunda değil.  Sosyal medya’da kendini tanıttıktan sonra TV onun peşinden geliyor …Oyku ve Berk örneğinde olduğu gibi…

Hayatta hepimiz bir şekilde görünür olmak istiyoruz.  Oyle cok istiyoruz ki, çocuklarımıza herşeyin en iyisi ve en mükemmelini vermek için çaba harcıyoruz.  Böylece gelecekte, onlar bizim olduğumuzdan ve diğerlerinden daha da “görünür” olsun diye…

Dozu kaçıran mı var? Olabilir, ama öğrenirler…

Bu kişileri anlamakta zorlanıyor musunuz? Ya siz bu mecraları tam olarak anlıyor musunuz? Yoksa, yüzeyde gördüklerinizle mi değerlendirme yapma eğilimindesiniz?

Tabi birde profesyoneller var: Kişisel Marka olmak için öğütler, seminerler verenler? Marka olmak görünürlüğün yüksek olmasını gerektirmez mi? öyleyse, aslında destekliyoruz bu olanları.

Görünür olmak insanın doğasında var.  Sosyal Mecraların yarattığı artıların, götürdüğü eksilerden fazla olduğunu düşünüyorum. Dünyanın kapılarını ardına kaldar aralamasından, yeni dostlar yaratmasından, yeteneklerin ortaya çıkmasını teşvik etmesine kadar.  Arada yok mu zararlı noktaları? Elbette var.  En azından bir nükleer bomba kadar, arabalarımızda harcadığımız benzin kadar,  buzdolabımızın yaktığı elektrik kadar, kullandığımız deodorantlar kadar bir zararı yok. Bir düşünün, bunların da hepsini yine “görünür” olmak için yapmıyor mu insanoğlu…


tango Al Pachino-scent of a woman

Raporda şirketlerin hangi faktörlere göre tercih edildiği şöyle sıralanmış: Ücret ve kariyer olanakları (% 41); Görsel kimliği (%9); Ürün ve hizmetleri (%8); Kurum kültürü (%7); Rekabetçi konumu (%5).

Bu, son 5 yıldır İK yöneticilerinin ‘artık gençler paraya bakmıyor’ söylemini yerle bir ediyor.  Yaprak Özer demiş ki ‘Türkiye’de de artık iş arayanlar maaşın dışında faktörlere bakıyorlar.’ Bu yorumu ben bu istatistiklerden çıkartamıyorum tam olarak. Kestirmesi zor hangi yüzde ücret hangi yüzde kariyer olanaklarını gösteriyor…

Eğer yeni mezunlar şirket seçerken sadece ve ilk önce paraya bakıyorlarsa içimden ‘ıskaladıkları çok şey var’ demek geliyor.  Aynı zamanda bir bildikleri vardır herhalde demeden de edemiyorum… Kendi değerlerinin daha bir farkında olabilirler mi? Üç kuruşa geceli gündüzlü çalışmak mantıklı gelmiyor olabilir mi? Şirketlere değişmeleri gerektiğini, emeğe saygı aradıklarını söylüyor olabilirler mi?

İşe girerken şirketlerin kariyer olanaklarına baktığını söyleyen gençler acaba bu söylemden ne kastediyor? Ben derim ki, kendine ve potansiyeline güvenenler, kariyer olanaklarını kendileri yaratırlar; kariyer şirketlerin bizlere verdiği bir olanak değildir. Bir de bu yönden düşünmenizi öneririm.


Red Hot Chili Peppers – Snow [Hey Oh]

Öğrenirken, her kafadan bir ses çıkıyor bazen.  Burada okumakta olduğunuz bu yazı da dahil olmak üzere, her birimiz bir tecrübe ve bilgi paylaşımı içerisindeyiz.  Tüm bu okuduklarımız, duyduklarımız bizlere bir kazanç.  En değerli kazançsa kişinin tüm bu öğrendiklerini kendi içinde muhakeme etmesi ve bir karar doğrultusunda ilerilemesi.

Bunu neden söylüyorum?

Kimisi diyor başarı için takım oyunu gerekir.  Kimi diyor lider takip ettirebilendir.  Kimi diyor günümüzde dışa dönük kişilikler tercih edilir.  Kimi diyor başarı için en iyi okullar seçilmelidir. Liste uzayıp gidiyor.

Bunların hepsi doğrudur.

Bunların hepsine sahip olmaksa başarının koşulu değildir.

Çekingen bir kişi de hayatta başarılı olur, girişken de.

Takım oyununu becerebilen de yükselebilir, beceremeyende.

Eğitimi yetersiz bir kişi de isim yapabilir, eğitimi kuvvetli olanda.

Kısacası, hayat biraz durumsaldır. Tek bir kuralı, tek bir reçetesi yok başarının.

Kişi yeteneğini farkettiğinde, onu güçlendirmek için gelişmeye devam ederse, parlatmayı tercih etmediği yönlerini kompanse edecek yolları buluyor.  Alanis Morisette, sesiyle, şarkı sözleriyle, yaşam tarzıyla hem meşhur oldu hem de çok başarılı işlere imza attı. Utangaçlığı dillere destan olsa da, bu kişilik özelliği yeteneklerini ve başarısını gölgelemiyor. Albert Einstein ya da günümüzün Facebook dehası Mark Zuckerberg, antisosyal olmalarıyla biliniyor olsa da onların bu yönleri dünyaya hükmetmelerine engel durmuyor.

Hayatta tutkulu olduğumuz işlere odaklanmak, o alanlarda gelişmek, o alanı geliştirmek ve yaptıklarımıza bir süreklilik katmak, kendimize yapacağımız en büyük iyiliktir.

U2 – Stuck In A Moment You Can’t Get Out Of

Girişimciliği teşvik ediyorum. Kendimde girişimci bir yöneticiyim.  Girişimcilik üzerine köşe yazıları yazıyorum. Daha fazla girişimci yetiştirelim istiyorum.

fatmanur erdogan, kariyeryolculugu.com

Ne var ki, son zamanlarda beni düşündüren bir konu var. O da tüm bu kurumsal hayatlardan ayrılan ve gazetelere birer huzur, mutluluk ve aradığını bulma hikayesi olarak verilen hikayelerde bir pes etme durumu söz konusu olabilir mi düşüncesi…

Kariyerde yükselmek pek de kolay değil.  Yükseldikçe sorumluluklar da artıyor. Sorumluluklarla birlikte farklı yetenekleri daha sık kullanmak, kullanmaya alışık olduğunuz diğer yetenekleri daha etkinleştirmek gerekiyor.  Daha çok cesaretli adımlar atmak, daha fazla okumak, öğrenmek, uygulamak, ilişkileri kuvvetlendirmek, daha çok emek sarfetmek gerekiyor…

Bana kalırsa büyük bir kırılma yaşıyor çoğu kişi bu noktada.  Yönetim kurullarında daha az sayıda kadın yönetici olmasının bir sebebi de bu aslında.  Daha fazla sayıda kadın bir noktadan sonra pes ediyor-kırılma yaşıyor.  Benzer bir durum önümüze sayfa sayfa verilen bu ‘kariyerinin en güzel yerinde bıraktı işini kurdu’ haberlerinin arka yüzü olabilir mi?

İş dünyasında aradığımızı bulmak da kolay değil ancak diyorum ki hızlı pes etmeyin.  Zorlukların üstesinden gelmek için çaba gösterin. Yine deneyin. Yeniden deneyin. Yeni bir yöntem deneyin.  Dayanamıyorum artık dediğiniz noktada dahi kendinize bir şans daha verin. Kırılma noktasını atlattığınızda göreceksiniz ki herşey çok rahat akıyor olacak.

Zor zamanlarda istediğinizin içinde bulunduğunuz ortam olmadığını düşünmeniz çok doğal ama o noktada ne istediğinizi kendinize tam olarak itiraf etmeniz de zor.

Kendinizi kırılma noktasında hissediyorsanız, devam etme gücünü bulmak için arayışa geçin. O gücü bulamıyorsanız, hareket etmeye devam edin, çünkü o güç sizi bulacaktır.

Alanis Morissette – You Learn
. –

Oysa, yaratıcı bireyler, üstün adaptasyon yetenekleriyle biliniyorlar.  Psikologların yaptığı araştırmalarda yetenekli birey böyle tanımlanıyor. Ellerinde olan kaynaklarla, hedeflerine ulaşmayı başarabilen yetenekler onlar.

Girişimci kişiliklerde de aynı durum söz konusu.

Flow kitabıyla ve teorisiyle meşhur olan ünlü profesör Mihaly Csikszentmihalyi, yaratıcılık konusunda şunları diyor: ‘ Yaratıcı yanımızı ortaya çıkartmak, hayattan daha fazla zevk almamıza ve hayatı dolu dolu yaşıyor olduğumuz hissine sahip olmamıza neden oluyor.’

Yaratıcı olmak için sanatçı olmanız gerekmiyor: yaratıcılık onlara has bir durum değil. Hayatın her noktasında yaratıcı olabilirsiniz.  Yaratıcılığı körükleyen duygunun ‘tutku’ olduğuna inanıyorum.   Bu ne para tutkusu ne de başarı tutkusu… öncelikle yaptığınız işe ve alana olan tutkunuz.

Tutkulu insanlar disiplinli olmanın neden önemli olduğunun farkında.  Tutkulu insanlar çaba göstermeye devam ediyorlar zorluklar karşısında… Tutkulu insanlar yaratıcılıklarını doruğa çıkartabiliyorlar…Tutkulu insanlar, ortamlara ayak sağlayabiliyor, adaptasyonları kuvvetli oluyor çünkü bakış ve görüş açıları her daim geniş…

Sizi Mihayl C’nin harika bir konuşmasıyla başbaşa bırakıyorum.  Her ne kadar konuşma tarzı tutkulu durmasa da, o tutkusunu araştırmalarıyla bizlere veriyor. Hem Flow hem de Creativity isimli kitaplarını mutlaka okumanızı öneriyorum.

Kariyerinizde yükselmek için verilen tavsiyelere hep uymanız mı gerekiyor?

Kariyer yapmak için ille de yükselmek mi gerekiyor?

Hayata ve olaylara farklı bir bakış açısından bakmak istiyorsanız Bir İktisatçı Gazete Okuyor kitabını okuyun.

Şu ana kadar okuduğunuz, öğrendiğiniz, şartlandığınız konulara ‘işin bir de bu yönü var’ gözüyle bakmak isterseniz, bu kitabı okuyun.

Kitabın yazarı Murat Çokgezen imzalı kitabı hediye olarak almak istiyorsanız, isim soyad ve adresinizi (email ve posta adresi) fatmanur@kariyeryolculugu.com adresine yollayın. Çekilişle 10 kişiye hediye ediyoruz. Konu Kısmına: Bir İktisatçı Gazete Okuyor yazanlar çekilişe dahil olabiliyor.
Son basvuru: 5 Agustos 23.00′e kadar.

Fatmanur Erdogan, Kariyer Yolculugu, Retrieved from http://tinyurl.com/293pze3

Maslow’un ‘kendini gerçekleştirme’ dediği piramidin en üst noktasına yolculuk, bazı verilere göre toplumların %1 kadarı tarafından yapılıyormuş.

Kendini gerçekleştirmek, gelişmek ve olgunlaşmak büyük çapta kişisel bir özveri gerektiriyor bana kalırsa.  İnanıyorum ki, kendini ‘kendi kapasitesinin sınırlarını zorlamaya teşvik etmekten çekinmeyenler’, bu yolculuğa daha rahat çıkabiliyorlar. 

Geçenlerde Freud’un ‘özgür irade’ yoktur söylemiyle karşılaştım.  Ona göre şartlı refleks varmış.  İlk bakışta kabul edilmesi zor gelse de işin biraz daha derinine inince insan ‘acaba’ diye sorgulamaya başlıyor ve bu söylemde haklı noktalar olduğu kanısındayım.  Bu konuyu araştırmanızı öneririm.

Kendini gerçekleştirmek için hayatta herşeyde olduğu gibi bir öz disiplin ihtiyacı var.  Kültür dediğimiz şey nasıl oluşuyor ya da oluşamıyor bir bakın… Kırmızı ışıkta durulur örneğin.  Kırmızı ışık İstanbul’da onu kullanmayı tercih edenlerindir aynı zamanda.  Kırmızı ışıkta durmak, toplum ve birey için yararlı.  Bunun sağlanabilmesi için daha fazla sayıda sürücünün kırmızı ışıkta sürekli durması gerekiyor.

Bu basit bir örnek ama uygulaması günümüz koşullarında epey zor.

Diğer bir örnek: Bir konuda uzman olmak için o konuda sürekli kendi sınırlarınızı aşmak için ne kadar uğraş veriyorsunuz? Örneğin, sürekli bilgiyi başkalarından toplamaya alışmışken, bilgiyi bağımsız toplamaya çalışmak… yönetim tarzınızı beğenseniz dahi, yeni modelleri başarıyla uygulamak için girişimlerde bulunmak, evet efendimci bir yapıdan çıkmak için denemelerde bulunmak, hayırcı yaklaşımlara daha farklı açılardan yaklaşmak… Bu liste böyle uzar gider.

Gelişimde en önemli faktörün, daha önce hiç yapmadığınız ve deneyimlemediğiniz tecrübelere kendinizi atabilme cesaretinizin olduğunu düşünüyorum.  Bunun hemen ardından gelen de zorluklar karşısında dayanma gücünüzü artırma beceriniz.

Her 6 ay ya da senede bir iş değiştirmediğiniz sürece, iş değiştirmek güzeldir. Tadını çıkartın.

Okuduğu bölümle ilgili bir iş yapmayan ya da kariyerini 5-10 yıl sonra değiştiren birçok kişi ‘Yanlış Kariyer Seçmişim’ diyerek ah vah ediyor. Sevdiğimiz işi yapmamız, istediğimiz bölümde okumamız önemli ancak bu gerçek, seçimlerimizin zamanla değişmeyeceği anlamına gelmiyor.

Okuduğunuz bölümle ilgili bir iş yapmayı tercih etmiyor olmanız, ille de yanlış seçim yaptığınızı göstermiyor. Psikoloji okuyan bir öğrenci, mezun olduktan sonra psikolog olmayı tercih etmeyebilir. Bir işin içine girmeden neyin bizler için doğru olup olmadığını bilmemiz her zaman mümkün değil. Psikolojiyi severek okuduysanız, bu eğitiminiz size farklı alanda kapılar da açacaktır. Kendi şirketinizi kurabilir ya da şirketlerde iletişim, pazarlama, reklam gibi bölümlerde çalışabilirsiniz. Bu seçimlerinizden bir dönem memnun kalsanız da, 7-8 sene sonra istediğinizin bu olmadığını düşünüp tekrar bir sorgulama dönemine girebilirsiniz. Bu hata yaptığınızı değil, zamanla tercihlerinizin değiştiğinin bir göstergesidir.

Sevmediğiniz bir bölümde okuyorsanız ve bölüm değiştirme şansınızın olmadığını düşünüyorsanız, üniversite eğitiminiz süresince asıl ilgi duyduğunuz alanla ilgili ortamlara katılıp, ek eğitimler alıp, bu alanı koklayabilirsiniz. Makine mühendisliği bölümünde okuyup, pazarlama alanında gönlü olanların fırsatları çok. Gönüllü organizasyonlara katılabilir, üniversite derneklerinde görev alabilir, stajlarını ajanslarda yapmayı deneyebilirler. Böylelikle istedikleri alanda çalışabilmek için gereken ön hazırlığı yapmış olurlar. İş dünyasına girdiğinizde bu alanı gerçekten sevdiğinize ve başarılı olduğunuza inanıyorsanız, 3-5 yıllık iş deneyimi arkasından eğitiminizi bu alanda devam ettirebilirsiniz. Üstelik, mühendislik ağırlıklı bir özgeçmişiniz olduğundan bu sizi rakiplerinizden ayrıştıran bir fırsat da olabilir.

15 yıl boyunca çok sevdiğinizi düşündüğünüz bir alanda çalıştıktan sonra, bu alanda daha fazla çalışmak istemediğinizi de fark edebilir yeni bir arayışa geçebilirsiniz. Hayatta doğru seçimler yapmak önemlidir. Doğru seçimler yapabilmek için bizlere sunulan araçları ve fırsatları değerlendirmemiz de gerekir. Fakat, bu imkanları değerlendirerek yapacağınız seçimlerin en mükemmel seçimler olduğunu ya da olmadığını ancak zaman gösterir.

Kurumsal hayatlarda profesyonel bir yaşam elde ettikten sonra girişimciliğe gönül verebilirsiniz.  Girişimciliği deneyip size göre olmadığını fark ettiğinizde yeniden kurumsal hayatlara dönmeyi tercih edebilirsiniz.

Zamanla birlikte beklentiler, yaşamlar ve imkanlar da değişiyor. Bundan 20 yıl önce organik tarım ve ürünleri kimsenin umurunda değilken, bugün geleceğin en popüler alanları arasında yer alıyor.  Gıda mühendisliği eğitimi görmüş bir profesyonel kişi 15 yıl kendini gıda sektöründe mühendislik ve yöneticilik yaparken bulduysa, piyasalardaki gelişmelerle birlikte artık hayatını kendi işini kurmuş, doğal ve sağlıklı yaşamı savunan bir yaşam koçu olmaya adayabilir.

Mükemmel seçimler var mıdır? Hayatta hiç kimse ve hiç bir şey mükemmel değil diyorsak, öyleyse seçimlerimiz de o gün ve şartlar altında aldığımız en ‘doğru’ kararlardır.

Peki o zaman neden kendimizi en mükemmel olanı bulmak için hata yapma korkusuna zincirliyoruz? Seçimlerimiz, onları olumlu değerlendirmeyi beceremediğimizde etkisini yitiriyor. Bill Gates, Harvard’da başlattığı Hukuk eğitimini bırakıp, bilgisayarla ilgili iş yapmaya başlıyor. Michael Dell, doktor olmak için yazıldığı University of Texas’dan, kendi işini kurmak için ayrıldı. The Body Shop’ın kurucusu Annita Roddick, bu işe soyunmadan önce restaurant işletmeciliği yapıyordu.
(28 Temmuz, 2009)

Elbette, çalışırken daha fazla güç ve para kazanmak istiyoruz. Şirketlerin kendilerini büyütmek istemelerinin bir sebebi de bu. Ancak tek sebebi değil.  Ve belki öncelikli sebebi bile değil.

Bir bakkal dükkanı düşünün.  İçinde envayi çeşit ürün gelişi güzel serilmiş olsun. Bu bakkal dükkanı sahibini anlatıyor.

Bir de Bozcaada’da geçen yıl tanıştığım şu bakkal dükkanına bakın. Herşey özenle seçilmiş, dizilmiş, anlamlandırılmış.  Bu ‘bakkal dükkanı’ sahibini anlatıyor.

Günümüzde artık çalışırken kendimizi ifade edebilmek de istiyoruz.  Para kazanırken bunu bir anlam ve amaç uğruna yapabilmek istiyoruz.

Günümüzde kurumsal sosyal sorumluluk anlayışı gelişmiş şirketlerin tercih ediliyor olmasının bir sebebi de işte budur.

Aradan ikibin yediyüz yıl geçmesine rağmen, bugün bile Antigone’nin acıları yoğun izleyici bulabiliyor, çok sonraki dönemlere ait bir klasik olan Hamlet ise sanki dün uğranmış bir haksızılığı ifade edercesine ilgi çekebiliyor. Farklı toplum ve kültürlerde de, destan, türkü, halk dansı, vb. etno-folklorik unsurlar kapsamında, iyi’nin benzer maceralarına rastlayabiliyoruz. Yani, iyi’lerin her zaman haksızlığa uğradığı ve acı çektiği kanısı, farklı toplum ve kültürlere rağmen, evrensel bir algı olarak günümüze dek çeşitli şekillerde süzülegeliyor.

Eğer insanlığın önemli bir kesiminin, ikibin yıldır Hz. İsa’nın uğradığı haksızlık ve çektiği acıyla derdi varsa, bu algının günümüzde de bir karşılığı olsa gerek. Fırsat eşitliğinin sadece siyasal bir propaganda olarak sözde kaldığı, Orta Avrupa’da bile sosyal devletin tasfiye edildiği koşullarda, güçlü ve torpilli olmak, ayrıcalıklı bir ailenin sahip olduğu, ayrıcalıklı koşullar içinde “eupadrides” yani “iyi doğmuş” olmak, hayatı iyi yaşamanın ve mutlu olmanın önkoşuluymuş gibi algılanıyor. Bunun üstüne, bir de ülkemizin mevcut medya ortamını, tüketim hazzını ve her türlü şehveti provake eden yayın politikalarını, dizileri, televole, vb. etkisini koyun… İyi olmak ve iyi kalarak hayatın üstesinden gelmek yürek ister doğrusu.

Ancak iyi’lerin kaybettiği sanısı, tarihin derinliklerinden gelen bir mesele olarak, yine tarihte birçok düşünürü de uğraştırmıştır. Romalı düşünür Seneca (İ.Ö. 1 – İ.S. 65) bu konuda en çarpıcı görüşlerden birisini dile getiriyor. Ona göre: iyi’lerin başına gelen, felaketler, zorluk ve adaletsizlikler, Kader Tanrıçası Fortuna’nın iyi’lere duyduğu yüksek ilgi ve sevginin sonucudur. Fortuna, kötü’leri insan yerine bile koymadığı, onlara asla değer vermediği için, onları kendi başına bırakmış, onlara herhangi bir kader yazmaya bile lüzüm görmeyerek, hiçbir sınava tabi tutmamıştır. Bu nedenle kötü’ler görünürde, işleri rast giden, iyi yaşayan, mutlu bir profil çizerler. Ama bu hayat tıpkı tabiattaki diğer varlıklar, bitkiler, böcekler gibi, kendiliğinden, çilesiz, sınavsız ve sonuçta anlamsız, düşük seviyeli bir hayattır. Oysa iyi’ler, her gün Fortuna’nın zorlu sınavlarından birisine göğüs gererek, acılar çekip, zorluklarla mücadele ederek, amaçlarına en sarp yollardan ulaşabilecek yetenekleri keşfetmekte ve iyi’liklerinin yanısıra, Fortuna tarafından, azim, sebat, dirayet, tok gözülük gibi yüksek niteliklerle ödüllendirilmektedirler. Yani Fortuna iyi’leri kader yazmaya değer bulmaktadır.

Kötü ise, gündelik hayat içinde kazanan gibi görünse bile, kazanımlarının hiçbirisi Fortuna tarafından sınanmadığı ve onaylanmadığı için, gerçekte ona mutluluk getirmeyecek ve o, açgözlülük, hırs, ihtiras, doyumsuzluk gibi cezalara maruz kalarak ve en önemlisi, kötü olduğunu bilerek kendi kendisini yiyip bitirecektir.

Yukarda özetlemeye çalıştığım görüşler bir bakıma züğürt tesellisi gibi gibi görünse de, bazı hakikatler içeriyor. İnsanın bugünkü direnci, düne kadar karşı koyduğu zorlukların bir sonucu değil midir? Ya da torpille veya imtiyazla ulaşılan bir imkân, o imtiyazı temin eden ortam ya da kişilere bağımlılık doğurmaz mı? Ya da bir dağın zirvesine ulaşmak üzere beraber yola çıktığımızda, size düz yol, bana ise yalçın bir kayalık denk geldiyse, zirvede karşılaştığımızda hangimizin övüncü hakikidir?

Eğer bugüne dek, hep dört ayak üstüne düştüyseniz Fortuna tarafından ciddiye alınmadınız ve sınanmaya değer bulunmadınız demektir. Öyleyse henüz vakit varken, onun ilgisini çekecek çapta bir maceraya girişmenin, onun sevgisini kazanacak bir sınavdan geçmenin zamanıdır.

Türk, yabancı, Türkiye’nin ve Dünya’nın alanında başarılı iş insanlarında şunu dinliyor ve gözlemliyorum: onlar şansa inanıyorlar ve sebat ediyorlar.(bir işi sonuna kadar götürüyorlar.)

Başarma azminde olanlar, genelin kolay işlere koştuğu noktalarda, onlar herkesin korktuğu ve tercih etmediği işlere el atıyorlar.  Sonuna kadar o işin arkasından koşturuyorlar.  Engeller, zorluklar, inişli çıkışlı patikalar belki yoruluyorlar ama geri adım atmıyorlar.  Dirençliler; dirençleri kırıldığında bir iç motivasyon bulmayı beceriyorlar.

Nedenini bende bilmiyordum. Ta ki, Dr. Ben Dean’in bu yazısını okuyana kadar.

Sebatkar olan kişilere, yaptıkları işin zor olduğunu söylediğinizde, o işi başarmak için ısrarla çalışmaya devam ettiklerini bulmuşlar. Kolay olduğunu söylediğinizde, sebatkarlar daha kolay vazgeçebiliyorlarmış verilen işten. Sebebi ise ilginç: Kolay olan bir işte başarısız olmak yüz kızartıcıyken, herkesin zor kabul ettiği bir işte başarısız olmak yüzü pek de fazla kızartmıyormuş.

Zor işi başarmanın verdiği haz da elbette büyük oluyor.

Zor işleri başaranların iç dinamiklerinde yaşadıklarını dolayısıyla tahmin edebiliyorsunuzdur; ne var ki onların seçimi ortalama olmaktansa, büyük sularda dolaşmak oluyor.  Her iki seçimde de başarısız olma ihtimalini bilmelerine rağmen, riski kendilerini zorlayacak alanlarda kullanmayı tercih ediyorlar.

Janoff-Bulman & Brickman diyor ki ’bazı hedeflere ulaşılması mümkün değildir, bazı başarılar da kaçınılmazdır ve ikisi arasındaki farkı görebilmek, işte o bilgelik gerektirmektedir.’

Ufuk Tarhan, konuşmasını güzel özetlemiş, bir göz atmakta yarar var derim.

Friedman, uluslararası politika yazarı. Istanbul’da Özyeğin Üniversite’sinin research@ozyegin lansmanında, birçok mesajı çok güçlü bir şekilde vermeyi başardı.  Ben bu mesajlardan tek birine değinmek istiyorum..

Sorumlu girişimcilik.

Dünyayı içinde bulunduğumuz durumdan; yani küresel ısınma’dan, herkesin birbirinin aynısı olma yolunda devam eden “düz” mantıktan ve çoğalan insan sayısıyla birlikte daha fazlasını, daha iyisini arayarak tükettiğimiz enerji kaynaklarının kökünü kurutmanın tek bir yolu var.

Sorumlu inovatif girişimcilik.

Yaptıklarımızın farkında olarak, isteklerimizin, yarattıklarımızın, tükettiklerimizin farkında olarak hareket etmek.  Geniş açıda düşünebilmek.  Tercihlerimizi daha bilinçli yapabilmek, istediğimiz gibi bir hayat, dünya ve gelecek için düşünerek adım atmak.  Sorumluluk almak.

Bunu her günlük olaylara aktarabiliriz:

Değişimi karşıdan değil, kendimizden beklemeyi denemek…

Kendi değerlerimizi anlamak, özümsemek ve o doğrultuda hareket etmeyi denemek…

Bulunduğumuz ortamları istediğimiz gelecek yaşamlara hazırlamak…

Sevgiyle yaklaşmayı hatırlamak…

Her insana insan gibi davranabilmeyi denemek…karşılığını beklemeksizin iyi bir insan olmak

Bilgimizi, tecrübemizi, merakımızı ve yeteneklerimizi daha güzel gelecekler yaratmak için harekete geçirmek.

Bilinçsiz üretkenlikten, bilinçli üretkenliğe geçebilmek…

Sorumluluk almak.

Sorumlu olmak.

Alternatifler yaratmak.

Girişimci olmak.

Hayatın her alanında, hareket ederken, sorumlu bir birey olabilmeye gayret etmek.

Sıcak, düz ve kalabalık dünyamıza yeniden şekil verebilmek için, hepbirlikte, elele bir bütün olarak hareket edebilmek.

Thomas Friedman’ın 2005 yılında MIT’de yaptığı “The World Is Flat” konuşmasıyla başbaşa bırakıyorum. (Ozyegin Universitesi Thomas Friedman’ın konuşmasını canlı yayınladı ancak henüz kaydını yayınlamadı. Bekliyoruz:)

Dünyada bir çok insan yeteneklerinin farkında değilken, bir kısmı da yeteneklerini nasıl geliştirebileceğinin farkında değil. Zaman zaman hepimiz için geçerli bir durum bu.  Sizi, Sir Ken Robertson’ın ilham veren bir diğer konuşmasıyla baş başa bırakıyorum.

Ben şanslı bir insan olduğumu düşünenlerdenim.  Ama her şansı kendimin yarattığını düşünmüyorum.  Önüme fırsatlar çıkıyor. Bir kısmını farkediyor, iyi yönde kullanabiliyorum.  Hayatta başardıklarımın hepsini kendi çabalarımın, çalışmalarımın, emeklerimin sonucu olduğunu düşünmek bana komik geliyor.

Hayatta tesadüflere inanıyorum. Hayatımızı tesadüflere ve şanslara bırakacak kadar geniş olmanın pek faydası olduğunu da düşünmüyorum. Fakat bu aralar merakımı cezbeden bir konu var: o da –hayatta her başarının ardında kendimiz olduğuna inanmanın, hayattaki tüm başarılarımızın tek sorumlusunun kendimiz olduğunu düşünmenin, narsist kişilikler yaratmada nasıl bir etkisi olduğu.–

Tanıdığım bir dolu başarılı insan, milyoner, milyarder, şirket sahibi kişiler hep şanslı insanlar olduklarını söylediler.  Diyorlar ki “biz çabalıyor, istediklerimizin peşinden gidiyoruz ama her başarımızın arkasındaki tek etkenin kendimiz olmadığına inanıyoruz”.  Şansım yağver gitti diyorlar.  Başarılı insanların belli bir karakteristik yapıları olduğu kuşkusuz. Richard Wiseman, şanslı kişilerin davranış modellerini incelemiş, forbes’a yazmış bunların ne olduğunu. Sizde burdan okuyun.

Birde ruhani kişisel gelişim camiası var: onlarında çoğu “yoktur tesadüf diye birşey” diyor.  Sensin diyor herşeyin sebebi.  Kişiye güç kazandırmak, psikolojisini kuvvetlendirmek ya da işinde odaklanarak performansını yükseltmek için söylenen bu sözler, insana “kontrol sende” mesajı veriyor zihinsel olarak. Çünkü beynimiz kontrolde olmayı seviyor.  Kontrolümüz dışında gelişen olaylarda tedirginlik yaşıyoruz, belirsizliklerden hoşlanmıyor beynimiz. Öyleyse, tesadüf ve şans yok demek, sorumluluğu bireye yüklemek, bir yerde işe yarıyor.

Bir de tabii dünyada kontrol edebildiğimiz olaylar var, kontrol edemediğimiz olaylar da var.  Başaramadığımız her olayda suçu kendimizde aramak, bizi ruhsal bir düşüşe sokabiliyor.  Bu zamanlarda da kontrolün elimizde olmadığı olayları farkedebilmek ve sorumluluğun kendimizde olmadığını bilmek, bizi rahatlatıyor.  Hatta öyle ki, başarılı insanların bir karakteristiği de bu: yani, başarısız oldukları her olayı kendi sorunları haline getirmemek! Ne enteresan ikilem, değil mi?

Örneğin biliyoruz ki iki insanı birbirine yakınlaştıran en önemli faktörlerin başında mekansal (fiziksel) yakınlık geliyor.  Ilkokulunuzun 3. katında okuyor olmanız, o dönemde doğmuş ve o bölgede oturanlar arasından oluşan sınıfınızdan birileriyle tanışmış olmanız, nasıl sizin başarınız oluyor? Dostluklarımızın oluşmasının tamamen kendi çabamız olmasından kaynaklanması kendimizi iyi hissettiriyor bize. Aynı katta okuyan kişilerin dostluk kurmasının daha mümkün olduğu ihtimalini düşünmek, bizi pek de memnun etmiyor tabi. Buyrun, Psychology Today’ın bu çalışmasına bir göz atın.

Örneğin, şizofreni hastalarının genelde yılın ilk 6 ayında doğduğunu biliyoruz. Şizofreni çocuğu olan anne babaları, çocuklarının doğum tarihini iyi ayarlamaları için uyarmak faydalı duruyor bu durumda, ama şizofren çocuğu olanlar sizce bu şansı hakettiklerinden dolayı mı durum böyle? Sarhoş bir sürücünün yarattığı kazaya kurban giden insan, kendi hatasının mı kurbanı her zaman?

Insanoğlu ne zaman kendini bu kadar yüce ve büyük görür oldu?

Eskiden, tanrılara inanılırdı, onlara tapılırdı ya.  Şimdi de insanoğlu kendine inanıyor, kendine tapıyor galiba.  Ah evet, bu bir tesadüf değil elbette…kendi ektiklerimizi mi biçiyoruz ne?