{"id":595,"date":"2010-03-15T00:22:11","date_gmt":"2010-03-14T21:22:11","guid":{"rendered":"http:\/\/kariyeryolculugu.com\/blog\/?p=595"},"modified":"2010-03-15T00:22:11","modified_gmt":"2010-03-14T21:22:11","slug":"gercegin-zihindeki-yansisi-olarak-hayal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kariyeryolculugu.com\/blog\/2010\/03\/15\/gercegin-zihindeki-yansisi-olarak-hayal\/","title":{"rendered":"Ger\u00e7e\u011fin Zihindeki Yans\u0131s\u0131 Olarak Hayal"},"content":{"rendered":"

Yazan: Oktay Taftal<\/a>i<\/a><\/strong><\/p>\n

Bilinen bir reklam slogan\u0131 olarak\u201chayallerinizi ertelemeyin\u201d<\/em> ifadesinin ard\u0131ndan, binlerce liral\u0131k bir otomobil, ipotek faizine mahkum bir konut ya da kredi kart\u0131na taksitlendirilmi\u015f bir Madeira Tatili, vb. dayat\u0131lmas\u0131, bug\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n \u00e7o\u011fu yerinde, modern insan\u0131n hayal g\u00fcc\u00fcn\u00fc daraltmaktad\u0131r. \u00dcstelik t\u00fcketimde odaklanan bir hayalin, \u00f6denemeyen kredi nedeniyle elde patlama olas\u0131l\u0131\u011f\u0131,\u00a0 hayal ve korku aras\u0131nda bir \u00f6zde\u015flik do\u011furuyor. Ekonomik krizden bu yana, an\u0131lan korkunun sonu\u00e7lar\u0131, ba\u015fta ABD olmak \u00fczere \u00f6zellikle zengin \u00fclkelerde, toplumsal t\u00fcketimin k\u0131s\u0131lmas\u0131yla hissedilir boyutlara ula\u015f\u0131yor. Bu, meselenin bir y\u00f6n\u00fc.<\/p>\n

Meselenin bizi ilgilendiren y\u00f6n\u00fcne gelince: \u00e7ay molas\u0131 esnas\u0131nda, i\u015f yerinin penceresinden uzaklara bak\u0131p, \u201c\u015fimdi kendi imalat\u0131m bir tekneyle engin denizlere yelken basmak vard\u0131\u201d, \u201c\u015fimdi Erciyes\u2019e t\u0131rmanmak ya da i\u00e7inden dere ge\u00e7en k\u00fc\u00e7\u00fck bir bostanda, kendi ellerimle yeti\u015ftirdi\u011fim sebzeleri toplamak, yan\u0131s\u0131ra yeni do\u011fmu\u015f bir kuzuyu ok\u015famak vard\u0131\u201d<\/em> diye ge\u00e7irdi\u011finizde, bunu, o an yan\u0131n\u0131zdaki insanlarla payla\u015fam\u0131yorsan\u0131z, hayaliniz korkuyla \u00f6zde\u015fle\u015fmi\u015f demektir. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n, bizi hayalperestlik, naiflik, sa\u00e7malamak, vb. s\u0131fatlarla nitelemesi pahas\u0131na, hayallerimizi y\u00fcksek sesle dile getirmemiz, o hayalin ger\u00e7ekle\u015fmesini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lacak ilk cesaret beliritisidir.<\/p>\n

Tam da bu noktada, hayatta umur ve ikb\u00e2l g\u00f6rebilmenin \u00f6ncelikli ko\u015fullar\u0131ndan birisinin, insan\u0131n kendi hayallerinden mahcubiyet duymamas\u0131 oldu\u011funu vurgulamak gerekiyor.<\/strong> Eski Alman Ba\u015fbakan\u2019\u0131 Helmut Schmidt, bir gazeteciyle yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yle\u015fide, hayallerindeki mesle\u011fe ili\u015fkin soruyu,\u201cpolitikac\u0131 olmasayd\u0131m, orman bek\u00e7isi olmak isterdim\u201d<\/em> \u015feklinde yan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131. Belki \u00e7ocuklu\u011fundan bir an\u0131, belki bir k\u0131r y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc esans\u0131nda tabiat\u0131n koynunda rastlad\u0131\u011f\u0131, t\u00fcten bacas\u0131yla insana huzur veren, ye\u015fillikler i\u00e7inde bir orman kul\u00fcbesi, onda bu \u00f6zlemi uyand\u0131rm\u0131\u015f olabilir. Ancak Helmut Schmidt\u2019in efsane politikac\u0131lar aras\u0131nda an\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7an niteliklerinden biri, onun, milyonlarca insan\u0131n ne d\u00fc\u015f\u00fcnece\u011fine ald\u0131rmaks\u0131z\u0131n bu \u00e7ocuksu hayali bir gazetede dile getirmesi olsa gerektir.<\/p>\n

Hayal kurmak yaln\u0131zca insana \u00f6zg\u00fc y\u00fcksek bir yetenek olmas\u0131 nedeniye, onun para ve zaman gibi gerek\u00e7elere indirgenmesi, y\u00fcksek insani anlam\u0131n\u0131 yitirmesine yol a\u00e7ar. Dolay\u0131s\u0131yla, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n para ve zaman gibi gerek\u00e7eleri \u00f6ne s\u00fcrerek sizin hayalinizi k\u00fc\u00e7\u00fcmsemesi, sadece insana \u00f6zg\u00fc y\u00fcksek bir yetene\u011fin k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmesi anlam\u0131na geliyor.<\/strong> Oysa Magellan\u2019dan Madame Curi\u2019ye, \u0130bn-i Batuta\u2019dan Naz\u0131m Hikmet\u2019e kadar, hayat\u0131n \u00e7ok \u00e7e\u015fitli alanlar\u0131nda insanl\u0131\u011fa y\u00f6n verenlerin, ayn\u0131 zamanda b\u00fcy\u00fck hayalperestler olduklar\u0131n\u0131 an\u0131msamak, hayal k\u00fc\u00e7\u00fcmseyicilerin kendi k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fclerini pratik olarak kan\u0131tl\u0131yor.<\/p>\n

Ayn\u0131 tezi teorik olarak da do\u011frulamak gerekirse: Mant\u0131k bilimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, insan\u0131n, varolmayan bir \u015feyi d\u00fc\u015f\u00fcnmesi, imgeleminde (muhayyelesinde) canland\u0131rmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Biz \u201cvarolmayan\u201d\u0131, \u201chi\u00e7\u201di d\u00fc\u015f\u00fcnemeyiz, tahayy\u00fcl edemeyiz. Ancak verili ger\u00e7eklikte varolan \u201c\u015fey\u201dlerden yola \u00e7\u0131karak, sadece bize \u00f6zg\u00fc tahayy\u00fcller, hayal, imge ve tasar\u0131mlar geli\u015ftirebiliriz. <\/strong>\u00d6rne\u011fin ger\u00e7eklikte kanatl\u0131 bir at yoktur, ancak at ve kanat birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak mevcutturlar ve bu imk\u00e2n dolay\u0131s\u0131yla biz bir \u201ckanatl\u0131 at\u201d tasarlayabiliyor, onu hayal edebiliyoruz. Yani, ba\u015fka gezegenlere seyahati hayal edebilmemiz, g\u00f6ky\u00fcz\u00fcndeki gezegenlerin mevcudiyeti sayesindedir ve ger\u00e7ekte onlar oradaysalar, bir g\u00fcn onlara gidilecektir.<\/strong> \u201cBir alt\u0131n da\u011f d\u00fc\u015f\u00fcnelim, burada daha \u00f6nceden bildi\u011fimiz, sadece ba\u011fda\u015ft\u0131r\u0131labilir iki kavram\u0131 alt\u0131n\u2019\u0131 ve da\u011f\u2019\u0131 birle\u015ftiriyoruz. Kendi duygular\u0131m\u0131zdan erdemi tasarayabildi\u011fimiz ve bunu, a\u015fina bir hayvan olan, bir at\u0131n bi\u00e7imi ve d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc ile ba\u011fda\u015ft\u0131rabildi\u011fimiz i\u00e7in erdemli bir at tasarlayabiliyoruz. K\u0131saca s\u00f6ylersek, d\u00fc\u015f\u00fcncenin b\u00fct\u00fcn malzemesi i\u00e7 ya da d\u0131\u015f duyu alg\u0131lar\u0131ndan (outward or inward sentiment) olu\u015fuyor: Tinin ve iradenin<\/strong><\/em> [ab\u00e7] sadece ve biricik g\u00f6revi karmak ve terkip etmektir.\u201c <\/em>(David Hume: An Enquiry Concerning Human Understanding<\/em>. S. 33-34.)<\/p>\n

\u00d6yleyse bizim b\u00fct\u00fcn hayallerimizin, tahayy\u00fcl ve imgelerimizin kayna\u011f\u0131, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu ger\u00e7ekliktir. \u0130nsan\u0131n, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 maddi d\u00fcnyan\u0131n verileriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 bir imgeleme sahip olmas\u0131, ilk bak\u0131\u015fta dar bir anlam i\u00e7erirmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Ama buradan insan\u0131 y\u00fcreklendiren \u00e7ok ba\u015fka bir sonuca ula\u015f\u0131yoruz: e\u011fer hayal etmemizi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan, bu maddi d\u00fcnya ve onun verileri ise, gerekle\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan hi\u00e7bir hayal yoktur,<\/strong> burada tin\u2019in ve iradenin <\/strong>biricik g\u00f6revi, maddi ger\u00e7ekli\u011fin zihnimizdeki yans\u0131mas\u0131n\u0131 karmak ve terkip etmektir.<\/p>\n

Dolay\u0131s\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftiremedi\u011fimiz bir hayalden \u00f6t\u00fcr\u00fc, kendi d\u0131\u015f\u0131m\u0131zdaki ko\u015fullar\u0131 de\u011fil, tinsel ve iradi bak\u0131mdan kendi yetersizli\u011fimizi sorgulamak durumunday\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan\u0131n hayallerinin kayna\u011f\u0131 ve ger\u00e7ekle\u015fme imk\u00e2n\u0131 d\u0131\u015f d\u00fcnyada, engelleri ise i\u00e7 d\u00fcnyadad\u0131r. E\u011fitimli fakat i\u015fsiz milyonlarca gencin sokaklarda ama\u00e7s\u0131zca dola\u015ft\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullarda, mi\u00e7o ehliyeti alarak Liberya band\u0131ral\u0131 bir gemiyle d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131lmak hayali, asla mahcubiyet duygusu do\u011furmamal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n

<\/em><\/strong><\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yazan: Oktay Taftali Bilinen bir reklam slogan\u0131 olarak\u201chayallerinizi ertelemeyin\u201d ifadesinin ard\u0131ndan, binlerce liral\u0131k bir otomobil, ipotek faizine mahkum bir konut ya da kredi kart\u0131na taksitlendirilmi\u015f bir Madeira Tatili, vb. dayat\u0131lmas\u0131, bug\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n \u00e7o\u011fu yerinde, modern insan\u0131n hayal g\u00fcc\u00fcn\u00fc daraltmaktad\u0131r. \u00dcstelik t\u00fcketimde odaklanan bir hayalin, \u00f6denemeyen kredi nedeniyle elde patlama olas\u0131l\u0131\u011f\u0131,\u00a0 hayal ve korku aras\u0131nda bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"_s2mail":"","footnotes":""},"categories":[57],"tags":[],"views":2953,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kariyeryolculugu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/595"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kariyeryolculugu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kariyeryolculugu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kariyeryolculugu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kariyeryolculugu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=595"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kariyeryolculugu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/595\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kariyeryolculugu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=595"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kariyeryolculugu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=595"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kariyeryolculugu.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=595"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}