Türkiye’nin demografik dönüşüm hızı, yakın tarihin en büyük toplumsal ve ekonomik eşiklerindendir.
Türkiye, tarihsel olarak “genç ve dinamik nüfus” avantajıyla övünen bir ülkeyken, tarihin en hızlı demografik makas değişimlerinden birini yaşıyor. TÜİK verilerine göre, toplam nüfus içinde 65 yaş ve üzeri bireylerin oranı %10’u aşarak 8,7 milyonu buldu. Gelecek projeksiyonları, bu oranın 2030’larda %15’e, 2050’lerde ise %25’lere dayanacağını gösteriyor. Orta yaşın 34’ü geçmesi ve doğum hızının nüfusun yenilenme eşiğinin (2,1) altına gerilemesi, Türkiye’nin demografik fırsat penceresini kapatmakta ve hızla yaşlı toplum statüsüne geçişini tetikliyor.
Bu dönüşüm sosyal güvenlik sisteminden ekonomiye, kent planlamasından iş gücü piyasasına kadar her alanı sarsacak çok boyutlu bir kriz potansiyeli taşıyor. Çalışabilir nüfusun daralması, sosyal güvenlik sistemindeki aktif/pasif oranını bozmakta, prim ödeyen çalışan sayısının emekli sayısını karşılama oranı sürdürülemez bir noktaya yaklaşmakta. Ekonomi politikaları açısından büyüme potansiyeli düşerken, artan sağlık harcamaları ve bakım maliyetleri kamu bütçesi üzerinde kronik bir baskı yaratıyor. Tüketim alışkanlıkları değişirken, iş gücü piyasası nitelikli ve genç elaman açığıyla yüzleşiyor.
Mevcut sosyal politikalar ve kamusal altyapı bu hıza tamamen hazırlıksız. Kentler, engelliler, tekerlekli sandalye kullanıcıları ve yaşlılar için düşman mimariyle tasarlanmış, kaldırımlar, toplu taşıma araçları ve kamusal alanlar yaşlı dostu olmaktan uzak. Kurumsal yaşlı bakım altyapısı (bakım evleri, gündüz bakım merkezleri) hem sayısal hem de niteliksel olarak yetersiz. özel sektör günü kurtaran geçici projelerle yetinmekte; çözümsüzlük alanları her geçen gün derinleşmektedir. öyleyse, sürdürülebilirliğin bu kadar gündemde ollduğu ve herkesin COP31 dediği bu dönemde, nasıl bir proje sunulabilir? Bir sonraki postta bu projeye bakalım.
