Her şirketin maaş politikası farklıdır. Herkesin fiyatı da farklıdır. Aynı işi yapan aynı özelliklere sahipler ile aynı işi yapan farklı özelliklere sahip olanlar arasında fiyat farkı vardır.
Türkiye’de çalışanların referans alabilecekleri maaş platformları yok. Malesef. Örneğin ABD’de salary.com gibi şirketlere girip hangi şirket hangi pozisyon ve özellikler için ne tür maaş veriyor, bu aralıkları görebilirsiniz. Türkiye’de böyle bir şirket yok. Capital dergisinin her yıl yayınladığı oldukça genel bir liste vardır, bir nebze fikir vermesi açısından faydalıdır.
Maaşını yükseltemeyenlerin çoğu temelde piyasa fiyatlarından bir haber olduğu için fiyatını yükseltmek yerine yerinde saydırıyor. Yetenekli ve tecrübeli olup piyasa fiyatının çok altında maaşlara fit olanların en temel iki sorunu var. Bunlardan biri kendi yeteneklerininin ve tecrübelerinin piyasa şartlarında ne noktada olduklarını bilmemeleri. Ikincisi, piyasada dönen fiyatları bilmemeleri.
Yetenek, bilgi ve tecrübenizin ne noktada olduğunu anlamanız için çalıştığınız alanda ki kişilerle tanışmanız ve ne tür deneyimlere sahip olduğunu öğrenmek gerekir. Ayrıca o alanda işe alım yapanlardan ne tür tecrübe aradıklarını da iyice bilmekte fayda var. Böylece piyasada ne durumdasınız öğrenir, kendinizi hangi konularda geliştirmeniz gerektiğini keşfedersiniz. Çoğu zaman bu tür veriye dayalı bilgi sahibi olmadan kendini çok bilgili ve yetenekli görenler sükütü hüsrana uğrayabiliyor. Mesela 2011 yılı yönetici maaşları araştırmasına buradan bir göz atabilirsiniz. (IT maaşlarını da şuradan inceleyebilirsiniz. Bir de blogda ki yorumları okuyun tabii! Bu verilerin gerçekliğini sektörün içinden birisi nasıl yorumlamış bilmekte fayda var.)
Ikinci noktaya gelince, piyasa fiyatlarını öğrenmenin en güzel yolu, sık sık iş görüşmelerine gitmektir. İş görüşmelerinde pozisyon için bütçelenen fiyat aralığını öğrenmeye çalışmanız iyi bir yöntemdir. Şirketlerde aynısını yapar. Size ne kadar ücret aldığınızı sorar. Bir önceki iş yeri fiyatı sormaları hangi şirketin ne verdiğini öğrenmek içindir. Diğer bir sebebi de vermeye hazır oldukları fiyattan daha az maaş alıyorsanız, elbette maaşınızı aşağıya çekme eğiliminde olacaklardır. Bu yüzden de adaylardan faydalanırlar bir yerde. Verdiğiniz bilgiye göre de pazarlıkta güçlü konuma geçerler. Maaşınızı soranlara “sizin bütçeniz nedir?” diye sorabilirsiniz. Pek hoşlanmayacaklardır ama fiyat bilgisi vermeyen bir şirket neden bu bilgiyi vermiyorsa sizin vermeme sebebiniz de aynıdır. Bundan rahatsız olan bir şirket amatör zihinlerle çalışıyordur. Direnmeyi tercih edebilir ya da işi kapmak çok önemliyse fiyatı vermeyi seçersiniz.
Piyasa fiyatlarını bilmiyorsanız, iş başvurularında size dayatılan başvuru kağıtlarına maaş bilgisi yazmamak iyidir. Bir iş görüşmesi bu temel aşamada fiyatı içermemeli. Sizinle görüşmek istemeleri CV’inizden etkilenmeleri ve yeteneklerinizin şirkete zenginlik katacağına inanmalarından dolayı olmalı. Görüşme sonunda nasılsa soracaklar ve bu noktada o işi ne kadar istediğinize bağlı olarak maaş beklentinizi verip vermemeyi seçersiniz. Bu gibi durumlarda genel öneri tek bir rakam vermektense bir maaş aralığı vermeniz yönünde. Ancak ben bu öneriyi de pek anlamlı bulmuyorum, çünkü verdiğiniz minimum rakama yakın bir maaş teklifi almanız daha olasıdır. Öyleyse ne yapmalı? En iyi yöntem, maaş pazarlığını görüşmelerin en son aşamasına kalmasıdır. Şirketler bu yöntemi de pek sevmez çünkü verebileceklerinin çok üstünde bir rakamla başa çıkamazlar ve bu durum onlara zaman kaybıdır. Dolayısıyla alanınızda “en iyiler” arasında değilseniz, seçenekleriniz bellidir:
- piyasayı iyi araştırmalı, pozisyon ve yetkinliklerinizle orantılı maaş aralıklarını öğrenmeli
- maaş beklentinizi piyasanın çok altında tutarsanız, yeterli bilgi ve tecrübeniz olmadığı algısını yaratabilirsiniz
- maaş beklentinizi piyasanın çok üstünde tutarsanız, işi kaybedebilirsiniz
- maaş beklentinizi piyasa fiyatlarının arasında tutmaya bakmalısınız
- ne kadar maaş almak istediğinizi bilmeniz ve hangi maaş noktasının altında bir teklife hayır diyeceğinizi iyi kestirip öyle görüşmelere gitmelisiniz.
- mümkünse maaş bilgilerini ilk görüşmede ne verin ne de sorun
- fiyatı ilk veren olmamaya bakın, ama bu kolay olmayacaktır, o yüzden duruma göre taktik geliştirin
- her sektörün maaşı pozisyon aynı da olsa farklıdır; sektör değiştiriyorsanız maaşların sektörler bazında nasıl olduğunu da soruşturmanızda fayda var. (örneğin tekstil sektörü ile bankacılık sektörü arasında ki maaş farkına bir bakın.)
Son olarak, her şirket ayrıdır. Her ne kadar benchmark çalışmaları da yapılsa, maaş kişiye özeldir, pozisyonu ne kadar kuvvetli doldurursanız, maaşınızda o kadar dolgun olur.
One Comment
ibrahim ot
Efendim aslına bakarsanız “iş bulmak için zor zamanlar” olarak değerlendirilen yaz dönemi için güzel bir başlık olmuş.
Askerlik dönüşü iş arama süreci içerisinde olan birisi olarak son bir ayda bu konuda edindiğim bilgileri paylaşmak isterim.
Maaşlar konusunda Michael Page Int. in Finans sektörü çalışanları için şöyle bir araştırması mevcut.
http://www.michaelpage.com.tr/productsApp_tr/salarysurvey/MP_FINANCE_TR.pdf
Diğer yandan sektörde çalışan eş-dost tanıdıklardan ücretler konusunda bilgi almak sağlıklı oluyor. Pek tabi insanın yapabileceklerini bilmesi ve kendisine buna göre reel bir fiyat biçebilmesi de çok önemli.
Benimse dikkat ettiğim şöyle bir şey var. Eğer görüşme sırasında -şartlar el veriyorsa- Ek Menfaatler(ulaşım-ticket-özel sağ.sig. vb..) gibi olanakları öğrenip, maaş artış politikalarını da öğrenirseniz sonrasında istediğiniz ücret aralığını belirtmek daha az riskli oluyor. Daha açıklayıcı olmak gerekirse 6 ayda bir maaş artışı yapan ve dört ayda bir ek maaş veren bir kuruluşta işe başlamak için gerekirse başlangıç ücretinizi bir miktar düşürüp ilerleyen X süre içerisinde total olarak zaten istediğiniz yıllık kazancı elde etmiş olabilirsiniz.
Son olarak ülkemizde bu konuda daha fazla araştırmanın yapılması özellikle yeni mezun arkadaşların bu gibi gerçek bilgilere ulaşması daha da kolaylaştırılmalı.
Teşekkürler